Mars’a yönelik gelecekteki keşif planlarına dahil edilmesi hedeflenen rüzgar gücüyle hareket eden robotlar için gerçekleştirilen yeni testler, bu kavramın artık yalnızca bir teori olmaktan çıktığını ve uygulanabilir hale geldiğini ortaya koyuyor. Uluslararası genç araştırmacılardan oluşan bir ekip, çeşitli prototiplerle yaptıkları rüzgar tüneli ve arazi denemelerinde umut verici bulgular elde etti.
Tasarımı “tumbleweed” yani çalı topu olarak bilinen ve rüzgar tarafından yuvarlanarak hareket etmesi amaçlanan bu keşif araçları, düşük maliyetleri ve geniş alanlarda veri toplayabilme potansiyelleri ile dikkat çekiyor. Projeye liderlik eden Delft Teknoloji Üniversitesi’nden James Kingsnorth, test sonuçlarının ardından “Artık deneysel olarak gösterdik; tumbleweed araçları Mars’ta çalışabilir ve bilimsel veri toplayabilir” açıklamasında bulundu.
Hem arazide, hem de laboratuvar koşullarında test edildi
2025 yılı içinde farklı aşamalarla yapılan testlerde, araçların performansı hem doğal arazilerde hem de kontrollü laboratuvar ortamlarında incelendi. Nisan ayında Hollanda’daki terk edilmiş bir taş ocağında yarı boyutlu bir prototip testi gerçekleştirildi ve bu araç, engebeli zemin üzerinde rüzgarla yuvarlanarak hareket ederken, basit sensörleri ile çevresel veriler topladı.
Temmuz ayında Danimarka’daki Aarhus Üniversitesi’ne bağlı Planetary Environment Facility merkezinde daha küçük boyutlu modeller rüzgar tüneline sokularak test edildi. Çapları 30 ila 50 santimetre arasında değişen tel kafes yapısındaki prototipler, Mars atmosferine benzer düşük basınç ortamında değerlendirildi. Kum, çakıl, düz zemin ve kayalık yüzey gibi farklı zemin türlerinde de denemeler yapılarak, saniyede 9-10 metre hızla esen rüzgarların bu araçları hareket ettirme kapasitesi gözlemlendi.
Araçların yalnızca düz zeminlerde değil, eğimli alanlarda da hareket edebildiği tespit edildi. 11,5 derecelik bir eğimi tırmanabilme yetisi, Mars’taki düşük yerçekimi dikkate alındığında Dünya’da yaklaşık 30 dereceye denk geliyor.
Mars şartlarında performansları nasıl olacak?
Projeye destek veren Lizbon Üniversitesi’nden Mário João Carvalho de Pinto Balsemão, rüzgar tüneli testlerinin temkinli bir şekilde tasarlandığını vurguladı. Prototiplerin gerçek araçlardan daha ağır olması nedeniyle elde edilen sonuçların dikkatli yorumlanması gerektiğini belirten Balsemão, “Bu da demek oluyor ki, gerçek araçlar daha düşük rüzgar hızlarında bile harekete geçebilir” açıklamasında bulundu.
Daha önce Mars’a gönderilen InSight görevinden ve Ingenuity helikopterinin yaptığı ölçümlerden elde edilen verilere göre, Mars yüzeyindeki rüzgar hızlarının sık sık saniyede 10 metreyi aştığı biliniyor. Bu durum, tumbleweed tarzı keşif araçlarının gerçek koşullarda işlevsel olabileceğini gösteriyor.
Geliştirilen modeller ile yapılan simülasyonlar, bu araçların ortalama saatte 0,36 kilometre hızla hareket edebileceğini ve 100 Mars günü içinde yaklaşık 400 kilometre mesafe kat edebileceğini ortaya koyuyor. Rüzgar koşulları uygun olursa bu mesafe, 2.800 kilometreye kadar çıkabiliyor. Bu, Mars yüzeyinin farklı noktalarından aynı anda veri toplanmasını mümkün haline getiriyor.
0 Comments