Mamutların Nesli Tükenmedi, Rasgele Olay Öldürdü!

Yünlü mamutların, küçük bir grup içinde uzun süre çiftleştiği ancak bu durumun onların neslinin tükenmesine neden olmadığı belirlendi. Araştırmalar, bu dev hayvanların farklı koşullar altında hayatta kalabildiğini ortaya koyuyor.

Yaklaşık 300 bin yıl önce ortaya çıkan yünlü mamutlar, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’nın soğuk tundralarında büyük gruplar halinde yaşamaktaydılar. Ancak, yaklaşık 10 bin yıl önce deniz seviyelerinin yükselmesi sonucu Vrangel Adası anakaradan ayrılarak bu devasa hayvanların burada hapsolmasına yol açtı.

Bugünkü Rusya’ya bağlı Vrangel Adası’nda kalan küçük populasyon, binlerce yıl boyunca hayatta kalmayı başardı. Ancak yünlü mamutların soyu, yaklaşık 4 bin yıl önce gizemli bir biçimde sona erdi. Önceki çalışmalarda, bu türün çok küçük bir grup içinde çiftleşmesinin zararlı mutasyonların artışına sebep olarak nesil eksikliğine yol açtığı düşünülüyordu.

Cell dergisinde yayımlanan yeni araştırma, yünlü mamutların küçük bir grubun içine çiftleşmiş olmasına rağmen nesillerinin sona ermesinin “rasgele bir olay” ile ilgili olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, anakarada yaşamış olan 7 yünlü mamutun yanı sıra Vrangel Adası’nda yaşamış 14 mamutun genomunu inceledi ve bu sayede hayvanların yok olmadan önceki 50 bin yıllık tarihi mercek altına alındı.

Araştırmaya göre, başlangıçta adadaki popülasyon 8 mamuttan oluşuyordu ve bu sayı 20 nesil sonrasında 200-300 civarına ulaştı. Ancak dar bir grup içinde çiftleşen hayvanların genetik çeşitliliği, 6 bin yıl boyunca azalma gösterdi. Ayrıca, bağışıklık sistemi için önemli olabilecek genlerin çeşitliliğinde de benzer bir düşüş kaydedildi.

Bilim insanları, mamutlarda genetik çeşitliliğin azalmasına rağmen bu sürecin yavaş ilerlediğini ve popülasyon boyutunun son döneme kadar dengeli bir seyir izlediğini belirtti. Ayrıca çiftleşme sürecindeki zararlı mutasyonların birikmiş olmasının, en kötülerin sonraki nesillere aktarılmadığı saptandı.

Araştırmanın kıdemli yazarı Love Dalén, “Artık nüfusun çok küçük olduğu ve genetik nedenlerle soylarının tükenmeye mahkum olduğu fikrini kesin bir şekilde reddedebiliriz” şeklinde yorum yaptı. Bu durumun, mamutların muhtemelen bir rasgele olayın sonucu olarak yok olduğuna ve eğer o olay yaşanmasaydı günümüzde hâlâ mamutların olabileceğine işaret ettiğine dikkat çekti.

Bu, onları muhtemelen rasgele bir olayın öldürdüğü ve bu rasgele olay yaşanmasaydı bugün hâlâ mamutların olacağı anlamına geliyor.

Ancak araştırma ekibi, yünlü mamutların sonunu neyin getirdiğine dair henüz kesin bir bilgiye ulaşamadı. Son 300 yıl içindeki fosil örneklerinin incelenmesi, genetik analizlerin bu sorunun yanıtını verebileceğine dair umut taşıyor. Dalén, ani bir olay yaşanmış olabileceğini belirtirken, “Soylarının neden tükendiğini anlamak için hâlâ umut var, ama söz veremeyiz” dedi.

Araştırma ekibi, bu yeni çalışmanın günümüzdeki koruma çabalarına katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Çalışmanın başyazarı Marianne Dehasque, mamutların, modern biyoçeşitlilik krizini ve popülasyon darboğazı sırasında genetik açıdan ne gibi değişimlerin meydana geldiğini anlamak için mükemmel bir örnek teşkil ettiğini vurguladı.

Mamutlar, süregelen biyoçeşitlilik krizini ve bir tür