Uzayda Gizemli Patlama: Bilim Dünyasını Şaşırttı!

Bilim insanları, uzayda bilinmeyen bir cisimden kaynaklanan güçlü bir patlama tespit etti.

Araştırmacılar, bu parlak ışımanın kökenini belirlemekte zorlanıyor. Bunun daha önce hiç görülmemiş bir fenomen olabileceği düşünülüyor.

NASA’nın uzay teleskobu, Mayıs 2020’de yakındaki bir galakside meydana gelen bir yıldız patlamasının kalıntılarını incelerken, olağanüstü hızlı bir X ışını patlaması kaydetti.

Patlamanın kaynağı veya hangi cismin bu kadar çarpıcı bir parlamaya yol açtığı konusunda kesin bilgi bulunmuyor. Araştırmacılara göre, bu durum, Büyük Macellan Bulutu galaksisinde daha önce gözlemlenmemiş bir X ışını patlaması veya gizemli bir magnetardan gelen bir sinyal olabilir.

Patlama, birkaç saniye içinde kayboldu ve yıllarca fark edilmedi. NASA’nın Chandra X ışını Gözlemevi’nin 20 yılı aşkın bir sürede topladığı arşiv verileri içinde tespit edildi.

Stanford Üniversitesi’nden doktora öğrencisi Steven Dillmann, “Eski fotoğraf albümlerini karıştırırken, arka planda gizlenmiş bir şeyi bulmuş gibi hissediyor musunuz? Şimdi bunu kozmik ölçekte düşünün” ifadeleri ile buluşun heyecanını dile getirdi.

Yenilikçi bir makine öğrenimi yaklaşımını kullanarak, NASA’nın Chandra X ışını Gözlemevi’nin arşiv verilerini taradık ve kendi galaksimizin dışından gelen, yıllarca gözlemlenmemiş güçlü bir X ışını patlaması keşfettik; gerçek bir samanlıkta iğne bulma durumu.

Bilim insanları, patlamanın kaynağını tespit edemediklerinden, ne olduğunu bilmek zorlaşıyor. Bu durum, nötron yıldızlarının normal bir yıldızın etrafında dönerken gazını çekip X ışını patlaması başlatmasının bir sonucu olabilir.

Büyük Macellan Bulutu’nda daha önce X ışını patlaması kaydedilmemişti. Bu bulut, Samanyolu’nun komşusu olan daha küçük bir galaksidir.

Araştırmacılar, bu olayın bir magnetar ile ilişkili olabileceğini düşünmekte. Magnetarlar, evrendeki en büyük manyetik alanlara sahip nötron yıldızlarıdır ve güçlü patlamalara neden olabilmektedir.

Ancak bu tür bir olayda daha önce böyle bir X ışını enerjisi gözlemlenmemiştir. Bu fenomenin tamamen yeni bir kozmik patlama türü olma ihtimali de bulunuyor.

Dillmann, “Bu keşif, uzayın dinamik ve sürekli değişen bir yer olduğunu hatırlatıyor; sürekli olarak heyecan verici olaylar meydana geliyor” yorumunu yaptı.

Aynı zamanda arşivlenmiş gökbilim verilerinde yapay zeka kullanarak bilimsel keşifler için de önemli bir fırsat sunmakta; daha önce gözlemlenmiş belki de pek çok başka keşif bekliyor olabilir.

Bu bulgu, hakemli dergi Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayımlanan “Representation learning for time-domain high-energy astrophysics: Discovery of extragalactic fast X-ray transient XRT 200515” (Zaman alanında yüksek enerji astrofiziği için temsil öğrenimi: Galaksi dışı hızlı X-ışını geçici XRT 200515’in keşfi) başlıklı yeni bir makalede detaylandırılmıştır.