Vezüv’de Beyin Kalıntıları Cam Hale Geldi!

Vezüv Yanardağı’nın volkanik patlaması sırasında hayatını kaybeden bir kişinin kafatasında tespit edilen cam benzeri madde, arkeologların MS 79’da Pompeii ve Herkulaneum’u mahveden olayları anlamada önemli bir adım attığını gösterdi.

Perşembe günü Scientific Reports’ta yayımlanan araştırmada, kafatasındaki gizemli maddenin cam gibi özellikler taşıdığı tespit edildi. Bu maddenin aslında kişinin beyin kalıntıları olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, bu kişinin beyninin muhtemelen “hızlı ısınma” ve ardından “çok hızlı soğuma” sürecinden geçerek cama dönüştüğüne dair şüphelerini dile getirdi.

Cam, bir sıvının hızlı soğuması ve katılaşma aşamasında kristalleşmemesi gerektiğinden, doğal yollarla oluşması oldukça nadirdir. Camın oluşması için sıcaklıkların çok yüksek seviyelere ulaşması gereklidir.

Dolayısıyla, organik bir maddenin cam benzeri bir yapı kazanması son derece ender görülen bir durumdur. Bunun nedeni, ortam sıcaklıklarının genellikle suyun katılaşmasını sağlamak için yeterince düşük olmamasıdır.

Doğada cam oluşumu genellikle kumlu bölgelerde, kuyruklu yıldız çarpması gibi olaylarla sınırlıdır. 2020 yılında İtalya’nın Herkulaneum kentinde keşfedilen tek doğal organik cam parçasının nasıl oluştuğu ise hâlâ netlik kazanamamıştır.

Yeni araştırmada şu ifadeler dikkat çekmektedir:

MS 79’daki Vezüv patlamasında sıcak piroklastik akıntılar içinde gömülmüş olan ve erkek bir bireyin kafatasında bulunan camsı maddenin, beynin çok yüksek sıcaklıkta benzersiz bir vitrifikasyon sürecinden geçmesiyle oluştuğunu ve bu türden dünyanın tek olayını temsil ettiğini gösteriyoruz.

Bilim insanları, Collegium Augustalium’daki yatağında yatan Herkulaneumlu bireyin kafatası ve omuriliğinde bulunan cam örneklerini inceledi. X ışınları ve elektron mikroskobu gibi ileri düzey görüntüleme teknikleri kullanarak, beynin cam haline gelebilmesi için en az 510 derecede ısıtılıp hızlıca soğuması gerektiğini ortaya koydular.

Eğer bu kişi, şehri kaplayan ateş rüzgârı ve kül ile ısıtılmış olsaydı, bu tür bir organik cam oluşumu mümkün olamazdı. Çünkü bu koşullardaki sıcaklıklar 465 derecenin üstüne çıkmamış ve soğuma süreci yavaş olmuştur.

Araştırmacılar, modern volkanik patlamalar üzerine yaptıkları çalışmalar ve analizlere dayanarak, Vezüv patlaması sırasında ilk ölümcül olayın hızla yayılan aşırı ısınmış kül bulutunun meydana geldiği sonucuna ulaşmışlardır. Bu olayın, bireyin sıcaklığını 510 derecenin üzerine çıkardığı ve ardından bulut dağılırken hızla soğumasına neden olduğu düşünülmektedir.

Aynı zamanda bireyin kafatası ve omurgasının, muhtemelen beyni tam bir termal bozulmadan koruyarak, bu sıradışı organik cam parçalarının oluşmasına olanak tanıdığı ifade edilmektedir.