İspermeçet Balinaları: Denizdeki Gizli Dil

İspermeçet balinalarının karmaşık bir iletişim sistemi, yani “alfabe”ye sahip olduğu belirlendi. Okyanusun derinliklerinde yaşayan bu canlıların iletişim kurma biçimi, insan dillerinde bulunan bazı özellikleri yansıtıyor.

Sosyal yapılarıyla dikkat çeken ispermeçet balinaları, sadece birlikte yüzüp avlanmakla kalmayıp, ayrıca birbirlerinin yavrularına da bakıyorlar. Bu karmaşık etkileşimleri karanlık suların derinliklerinde gerçekleştiren balinalar, etkili iletişim yollarına ihtiyaç duyuyor.

İspeçemçet balinaları, “koda” adı verilen tıklama sesleri aracılığıyla iletişim kuruyor. Mors alfabesine benzer tıklama seslerinin en az 9 bin örneğini inceleyen bilim insanları, bu türün aslında “fonetik bir alfabe” kullandığını ortaya çıkardı.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ile CETI Projesi (Deniz Memelileri Çeviri Girişimi) işbirliğiyle gerçekleştirilen çalışmada, Dominika İspermeçet Balinası Projesi’nin Karayipler’de kaydettiği 60’tan fazla balinanın sesi makine öğrenimiyle analiz edildi. Analizler, balinaların tıklama sesinin miktarının, ritminin ve temposunun değiştiğini, farklı kodalar oluşturduğunu ortaya koydu.

Kodaların süresinde de farklılıklar gözlemlenirken, balinaların bazen kelimelerin sonuna ekler gibi fazladan bir tıklama sesi çıkardığı kaydedildi. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmada, bu kodaların insan dilindeki kelimelere benzer bir yapı gösterdiği ortaya çıktı.

Çalışmanın ortak yazarlarından MIT’den Jacob Andreas, “Gördüğümüz tüm bu farklı kodalar aslında nispeten basit bir dizi küçük parçanın birleştirilmesiyle oluşturuluyor” şeklinde açıklamada bulundu.

İnsanlar, anlamsız seslerden kelimeler ve kelimelerden de cümleler kurarak iletişim sağlarken, araştırmacılar ispermeçet balinalarının da benzer bir mekanizmayı kullandığını ve önce kodaları, ardından bu kodalarla değişik kombinasyonlar oluşturduğunu belirtiyor.

Dominika İspermeçet Balinası Projesi’nden biyolog Shane Gero, “İnsan dili pek çok açıdan benzersiz, evet” dedi ve şöyle ekledi:

Fakat bilim ilerledikçe, balinalar da dahil diğer türlerde insanlara özgü olduğu düşünülen birçok kalıp, yapı ve unsur ile hayvanların iletişiminde insanlarda bulunmayan özelliklerin yanı sıra unsurlar bulacağımıza inanıyorum.

Gero, balinaların iletişim kurma sebeplerinin savunma, yiyecek bulma ya da yavrulara bakım gibi işlevler olabileceğini düşünse de, bu canlıların tam olarak ne konuştukları henüz bilinmiyor. CETI Projesi, daha fazla kayıt toplayarak hayvanların davranışlarıyla sesleri arasındaki bağı keşfetmeye çalışıyor.

Bu çalışmalarda bağlamın önemi büyük; Gero, bağlam olmadan yapılan incelemelerin yanıltıcı olabileceğini belirtiyor ve “Eğer Kuzey Amerika’nın İngilizce konuşan toplumunu sadece dişçi muayenehanesinde inceleseydik, iletişim sistemlerinin en önemli parçasının ‘kanal tedavisi’ ifadesi olduğu sonucuna varırdık” ifadesini kullanıyor.

Karşımızda kapsamlı bir resim olmadığı için yanılırdık.

Araştırmacılar, bu çalışmaların sadece ispermeçet balinalarını değil, insanların uzaydaki farklı yaşam formları ile karşılaşmaları durumunda onlarla iletişim kurma potansiyeli taşıdığını düşünüyor. Makalenin başy