1.600 yıl evvel, Hadrian isimli ünlü imparatorun adını taşıyan bir şehir olan Hadrianopolis, Karabük’ün Eskipazar ilçesinde yer alıyordu. Burada, Roma askerlerinin boş zamanlarında zaman geçirmek için oynadıkları bir strateji oyununa dair tahta üzerindeki taşlar bulunmuştu. Arkeologlar, bu antik taşlardan ikisinin keşfini gerçekleştirdiklerini ve bu lejyonerlerin oynadığı oyunların günümüzdeki bazı popüler oyunlarla benzerlikler taşıdığını belirtiyorlar.
Kazı başkanı olan Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ersin Çelikbaş, mercimek şeklinde ve disk formundaki kemik objeleri bulduklarını, bu nesnelerden birinin dört kollu bir sembol, diğerinin ise sekiz kollu bir işaret taşıdığını açıkladı.
Bu antik eserler, MS 2. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun Orta Doğu’daki etkisini artırdığı dönemde, Hadrian onuruna adlandırılan Hadrianopolis arkeolojik alanında keşfedildi. Şehirde ortaya çıkan birçok önemli yapı arasındaki bir askeri kale, Roma ordusunun ünlü hükümdar Hadrian’ın döneminde burada önemli bir varlık gösterdiğini kanıtlar nitelikte.
Çelikbaş, “Yapılan incelemeler sonucunda bu oyunların askeri stratejiye dayandığını görmekteyiz. Ele geçen objeler MS 5. yüzyıla aittir. Bu tarih bizim için önemlidir; çünkü Hadrianopolis’te MS 2. yüzyılda varlığı tespit edilen askeri karargâhın daha önceki çalışmalarımızda belgelenmişti. Ortaya çıkan küçük buluntular ise, bu askeri varlığın uzun yıllar boyunca Hadrianopolis’te devam ettiğini göstermektedir. Tek bir obje ile bunu desteklemek zor, ancak çok sayıda askeri karargâhı işaret eden objelerin bulunması, askeri birliğin varlığına ve hatta bu birliğin süvari birlikleri olduğuna dair ipuçları veriyor. Bu birliğin yaklaşık 200 ya da 300 yıl boyunca burada kalmış olması muhtemeldir.”
Çelikbaş, bu görüşlerinin, keşfedilen örneklerin “askeri stratejiye dayalı oyunlar” amacıyla kullanılmasına ilişkin görünümünün kendilerini desteklediğini belirterek, “Bu oyunları oynayanların muhtemelen askeri geçmişe sahip olduğu düşünülmektedir” dedi. Özellikle taşların, muhtemelen rakip oyuncunun taşlarını çevreleyip ele geçirme gayesiyle oynanan “Ludus Latrunculi” veya tavlaya benzer “Doudecim Scripta” gibi oyunlar için kullanıldı belirtildi.
Antik dünyada bu tür oyunların popüler olduğu biliniyor; Romalı askerler, boş zamanlarında günümüzün en yaygın oyunlarının öncülerinden bazılarını oynayarak vakit geçiriyorlardı. Örneğin, Judaea’da görevli askerlerin Alquerque adlı bir oyun oynadığına dair deliller bulunmuş, bu oyun zamanla dama oyununa dönüşmüştür.
Çelikbaş, “Bu oyunların isimleri antik çağlardan günümüze değişse de, aslında temelde her biri askeri stratejiye dayalıdır” ifadelerini kullandı.
0 Comments