Irak’ta keşfedilen yaklaşık 5 bin yıllık eserler, tarih öncesi dönemdeki devlet benzeri yapıların ortaya çıkışına işaret ediyor olabilir. Araştırmacılara göre, bu alandan bilinçsizce ayrılan halkın, merkeziyetçi yönetimi istemediğine dair kanaatler mevcut.
Arkeologlar, 2019 yılından bu yana Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne bağlı Kalar kenti yakınlarındaki Shakhi Kora arkeolojik kazı alanında incelemeler gerçekleştiriyor.
Bölgenin MÖ 4. binyıla ait bir yerleşim yeri olduğu düşünülürken, yeni yapılan araştırmalar, burada merkezi yönetim dinamiklerinin olabileceğini öne sürüyor.
Shakhi Kora’da gerçekleştirilen kazılarda, yüzyıllara yayılan bir dönemde inşa edilmiş yapıların tespit edildiği bildiriliyor. Elde edilen buluntular, bu süre zarfında hem yerel kültürü hem de daha uzak bölgelerin izlerini taşıyan örneklerle zenginleşmiş görünüyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Dergi Antiquity’de 4 Aralık’ta yayımlanan çalışmada, ekibin bulgularına göre, dünyanın ilk şehirlerinden biri olan Uruk’un kültürünün bu alanda baskın hale geldiği belirtiliyor.
Araştırmacılar, Uruk ve çevresindeki alanlarda bulunan benzer kil kaselerin sayısının oldukça fazla olduğunu kaydediyor. Ekip, bu kaselerde işgücü karşılığında yiyecek verildiği kanaatinde.
Bu bulguların merkezi bir yönetim anlayışına işaret ettiği düşünülüyor. Analizler, işçilere genellikle et verildiğine dair sonuçlar ortaya koyuyor.
Kazı alanında bulunan sütun ve atık su sistemleri, Mezopotamya’nın güneyindeki Uruk gibi şehirlerin etkilerini gösteriyor ve başka bölgelerden halkın burada çalışmaya geldiği düşünülüyor.
Ancak, MÖ 4. binyılın sonlarına doğru bu bölgenin terk edildiğini ortaya koyan kanıtlar da mevcut. Araştırma ekibi, buradan ayrılışın ardındaki nedenlerin savaş ya da çevresel faktörler olmadığını, bunun yerine merkezi yönetimin reddedildiğine yönelik işaretler olduğunu savunuyor.
Glasgow Üniversitesi’nden arkeolog Claudia Glatz, yürütülen çalışmanın, merkezi ve muhtemel devlet benzeri organizasyonların oluşumu ve reddedilişi hakkında yeni bir pencereden bakış sunduğunu ifade ediyor.
Öte yandan, bu çalışmada yer almayan bazı uzmanlar, merkezi yönetimi reddetmeye dair daha güçlü delillere ihtiyaç duyulmasına dikkat çekiyor. Freie Berlin Üniversitesi’nden arkeolog Susan Pollock, büyük yerleşim yerinin çöküşüne neden olan başka dinamiklerin de özenle incelenmesi gerektiğini dile getiriyor.
0 Comments