Gökbilimciler, eşine az rastlanır bir gama ışını patlaması keşfetti.
Evrendeki en parlak patlamalar olarak bilinen gama ışını patlamaları (gamma-ray bursts / GRB), inanılmaz bir şekilde, çok kısa bir süre içinde Güneş’in 10 milyar yıllık enerji üretimine eşdeğer miktarda enerji açığa çıkarıyor.
Bu patlamalar genellikle birkaç milisaniye ile birkaç dakika arasında sürmektedir ve çoğunun, büyük kütleli bir yıldızın çekirdeğindeki yakıtın tükenmesi sonucu kendi üstüne çökmesiyle meydana geldiği düşünülüyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
GRB 250702B adı verilen bu olay, bir gün boyunca birkaç kez tekrar ederek gökbilim dünyasında şaşkınlık yarattı.
İlk sinyalleri NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından 2 Temmuz’da kaydedilen patlamanın kaynağı ilk başta belirsizdi. Ancak daha sonra Avrupa Güney Rasathanesi’nin Çok Büyük Teleskopu (Very Large Telescope / VLT) sayesinde, patlamanın Samanyolu Galaksisi’nin dışından geldiği anlaşıldı.
Fermi, GRB 250702B’yi ilk keşfettiğinde, bir saat içinde üç kez patladığını gözlemledi. Bunun yanı sıra, Çin Bilimler Akademisi’nin Einstein Sondası tarafından sağlanan veriler, aynı kaynaktan bir gün önce de patlamaların meydana geldiğini ortaya koydu.
Yayımlanan bulgular, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yer aldı. Çalışmanın yazarlarından Dr. Antonio Martin-Carrillo, “Bu, son 50 yıldaki GRB gözlemlerinde daha önce karşılaştığımız hiçbir olaya benzemiyor” ifadesinde bulundu ve ekledi:
GRB’ler, yıkıcı olaylar olduğundan tek seferde patlamaları beklenir çünkü patlamaların kaynağı bu yıkımdan sağ çıkamaz. Ancak bu olay, yalnızca tekrarlayan güçlü bir aktiviteleriyle değil, aynı zamanda daha önce görülmemiş bir periyodikliğe sahip olmasıyla da bizi şaşırttı.
Araştırmalar, bu patlamanın çoğu GRB’den 100 ila 1000 kat daha uzun sürdüğünü gösteriyor.
Ayrıca, başka bir galaksiden geliyor olması da oldukça güçlü bir patlamanın habercisi. GRB 250702B’nin kesin konumu henüz belirlenememiş olsa da, milyarlarca ışık yılı uzaklıkta olduğu tahmin ediliyor.
Bilim insanları, bu tür bir patlamaya neyin yol açmış olabileceği konusunda henüz kesin bir görüşe sahip değildir. Makalenin diğer yazarlarından Andrew Levan, “Eğer bu büyük kütleli bir yıldızsa, daha önce tanıklık ettiğimiz hiçbir şeye benzemeyen bir çöküş yaşanmış olmalı” dedi.
Ancak bu durumda, patlamanın yalnızca birkaç saniye sürmesi beklenirdi.
Alternatif bir senaryoda, bir yıldızın kara delik tarafından parçalandığı gelgit kesintisi olayının (tidal disruption event / TDE) yaşanmış olabileceği öne sürülüyor.
Dr. Martin-Carrillo, bu durumda bir gün süren patlamaların gözlenebileceğini ifade ederek, şöyle ekledi:
Ancak normal TDE’lerin aksine, bu patlamanın özelliklerini açıklamak için olağandışı bir yıldızın, daha da olağandışı bir kara delik tarafından yok edilmesi gerektiği düşünülebilir.
Araştırmacılar, şu anda VLT ve NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu ile patlamanın yerini gözlemleyerek kesin konumunu belirlemeye çalışıyor.
Dr. Martin-C
0 Comments