Dünya genelindeki kadınlar, erkeklere göre ortalama daha uzun bir yaşam süresine sahip. Bilim insanları, bu durumu eş bulma rekabetinin etkisiyle ilişkilendirdi.
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’ne bağlı araştırmacılar, erkek memelilerin, geyiklerin boynuzlarını birbirine vurarak gerçekleştirdiği gibi karmaşık ve enerji tüketen çiftleşme ritüelleri uyguladığını tespit etti. Bu tür ritüeller genellikle yaralanmalara ve dolayısıyla daha kısa bir ömre neden olabiliyor.
1176 memeli ve kuş türü üzerinde yapılan incelemelerde, dişi memelilerin erkeklerden ortalama yüzde 13 daha uzun yaşadığı, kuşlarda ise erkeklerin yaklaşık yüzde 5 daha uzun ömür sürdüğü gözlemlendi.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Erkek memeliler ve kuşlar, üreme başarılarını artırmak amacıyla renkli tüyler, çatal boynuzlar gibi çeşitli fiziksel özellikler geliştiriyor. Ancak eş bulma konusunda çok eşli bir yaşam tarzına sahip olduklarında, bu durum ömürlerini kısaltabiliyor.
Çok eşli memelilerde, erkekler genellikle dişilere ulaşabilmek için diğer erkeklerle şiddetli rekabete giriyor ve dolayısıyla daha erken ölüyor. Kuş türlerinin ise çoğu tek eşli olduğu için burada rekabet baskısı daha az ve erkekler genellikle daha uzun yaşıyor.
Hakemli dergi Science Advances’ta yayımlanan araştırma, yavruların bakımında rol alan cinsiyetlerin, genellikle dişi olanlar, daha uzun bir yaşam süresine eğilim gösterdiğine dair kanıtlar buldu.
Özellikle primatlar arasında bu durum, dişinin yavruların bağımsızlığa veya cinsel olgunluğa ulaşana kadar hayatta kalması gerekliliğinden kaynaklanıyor olabilir.
Ayrıca erkek memelilerin, erkek kuşlar kadar uzun yaşamamalarının genetik bir dezavantajdan kaynaklanabileceği de düşünülüyor.
Memelilerde dişilerin iki X kromozomuna sahip olması, erkeklerin ise bir X ve bir Y kromozomuna sahip olması, dişilere zararlı mutasyonlardan korunma avantajı sağlayarak hayatta kalma oranlarını artırabilir.
Fakat kuşlarda durum tam tersidir: Dişiler Z ve W kromozomlarını taşırken, erkekler iki Z kromozomuna sahiptir.
Hayvanat bahçelerinde, yırtıcılardan korunmuş bir ortamda veterinerler tarafından bakılan hayvanlar arasında bile cinsiyetler arası yaşam süresi farklılıkları belirgin bir şekilde devam etti.
Yapılan çalışmanın başyazarı Johanna Stärk, “Bazı türler, beklenenin tam tersine hareket etti” açıklamasında bulundu.
Örneğin birçok yırtıcı kuş türünde dişiler, erkeklerden hem daha büyük hem de daha uzun ömürlüdür. Dolayısıyla cinsiyet kromozomları hikayenin sadece bir parçası olabilir.
Diğer yandan, eş için rekabet etmesine rağmen daha uzun süren parlak ve renkli kuyruklu tavus kuşlarının da olduğu gözlemlenmiştir. Ancak çoğu kuş türünde, dişi karşısındaki uzun ömür avantajı, eş rekabetine girmek zorunda kalan erkeklerde azalıyor.
Dişi uluyan maymunlar, marmosetler ve tamarinler erkeklerden yalnızca biraz daha uzun yaşıyor. Bu durumun, diğer memelilerin aksine tek eşli olmalarının bir sonucu olabileceği düşünülüyor.
Şempanzeler ise rekabet ortamına sahip ve esaret altındaki dişi şempanzelerin ortalama ömrü 34 yıl iken, erkekler ise bunun yaklaşık beşte biri kadar, yani 28 yıl yaşıyor.
0 Comments