Gökbilimciler, şimdiye kadar eşi benzeri görülmemiş bir gama ışını patlaması tespit ettiklerini duyurdu.
Evrendeki en yoğun enerjinin açığa çıktığı gama ışını patlamaları (gamma-ray bursts / GRB), Güneş’in 10 milyar yılda yaydığı enerji miktarını sadece çok kısa bir sürede serbest bırakıyor.
Bu patlamalar genellikle birkaç milisaniye ile birkaç dakika arasında sürerken, çoğunun büyük kütleli bir yıldızın çekirdeğindeki yakıtın tükenip yıldızın çökmesi sonucu meydana geldiği düşünülüyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
GRB 250702B ismi verilen olay, bir gün boyunca birkaç kez tekrar ederek gökbilimcilerin ilgisini üstüne çekti.
İlk sinyalleri NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından 2 Temmuz’da yakalanan bu patlamanın kaynağı başlangıçta bilinmiyordu. Ancak daha sonra, Avrupa Güney Rasathanesi’nin Çok Büyük Teleskopu (Very Large Telescope / VLT) kullanılarak yapılan gözlemler, patlamanın Samanyolu Galaksisi dışından geldiğini ortaya koydu.
Fermi, GRB 250702B’yi ilk tespit ettiğinde, birkaç saat içinde üç kez patladığını kaydetti. İlave olarak, Çin Bilimler Akademisi’ne ait Einstein Sondası’nın verileri, aynı kaynaktan bir gün önce de benzer bir patlama olduğunu gösterdi.
Yayımlanan çalışmanın yazarlarından Dr. Antonio Martin-Carrillo, “Bu, 50 yıllık GRB gözlemlerinde karşılaştığımız hiçbir olaya benzemiyor” diyerek ekliyor:
GRB’ler genellikle yıkıcı olaylar olduğu için sadece bir kez patlamaları beklenir; çünkü bunları oluşturan kaynak bu yıkımdan sağ çıkamaz. Bu olay, yalnızca tekrarlanan güçlü bir aktivite sergilemekle kalmayıp, aynı zamanda hiç gözlemlenmemiş bir şekilde periyodik olmasıyla da bizi oldukça şaşırttı.
Araştırmacılar, bu patlamanın çoğu GRB’den 100 ila 1000 kat daha uzun sürdüğünü bildiriyor. Bununla birlikte başka bir galaksiden kaynaklandığı da oldukça güçlü bir patlama olasılığını işaret ediyor. GRB 250702B’nin kesin konumu henüz belirlenmedi, ancak birçok ışık yılı uzaklıktan geldiği düşünülüyor.
Bilim insanları, böyle bir patlamanın nedenini kesin olarak bilemiyor. Makalenin diğer yazarlarından Andrew Levan, “Eğer bu büyük kütleli bir yıldızsa, daha önce tanık olduğumuz hiçbir şeye benzemeyen bir çöküş yaşadı” diyor.
Ancak böyle bir durumda patlamanın yalnızca birkaç saniye sürmesi gerekiyordu.
Alternatif bir senaryo ise bir yıldızın, kara delik tarafından parçalanması durumunu içeren gelgit kesintisi olayının (tidal disruption event / TDE) yaşanmış olabileceği.
Dr. Martin-Carrillo, bu durumda bir gün sürecek patlamaların görülebileceğini belirterek şunları ekliyor:
Fakat normal TDE’lerin aksine, bu patlamanın özelliklerini açıklamak için olağandışı bir yıldızın daha da sıra dışı bir kara delik tarafından yok edilmesi gerekiyor.
Araştırmacılar, şu an için VLT ve NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak patlama yerini gözlemleyip kesin konumunu belirlemeye çalışıyor.
Dr. Martin-Carrillo, “Bunu neyin ürettiğinden hâlâ emin değiliz; fakat bu araştırmanın,
0 Comments