Bilim insanları, günümüzde kitlesel yok oluş olaylarının yaşanmadığını ileri sürdü. Bu sonuç bazı çalışmalarla çelişiyor.
Dünya tarihinde kaydedilen toplamda 5 kitlesel yok oluş olayı bulunuyor. Bu olayların sonuncusu, yaklaşık 66 milyon yıl önce Dinozorlar Çağı’nı sona erdirmiştir.
Kitlesel yok oluş, gezegen üzerindeki canlı türlerinin yaklaşık yüzde 75’inin 2 milyon yıl gibi kısa bir sürede soyunu tüketmesi anlamına geliyor. 2 milyon yıl, Dünya’nın 4,5 milyar yıllık tarihi içinde aslında son derece kısa bir zaman dilimini ifade ediyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Ancak, PLOS Biology dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma bu görüşü çürütüyor. Araştırmacılar, biyoçeşitlilikte azalma olmasına rağmen, bu durumun kitlesel yok oluş kriterlerini karşılayacak hızda gerçekleşmediğini ifade ediyor.
Arizona Üniversitesi’nden John Wiens ve Harvard Üniversitesi’nden Kristen Saban, Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) gözlemlediği 22 bin bitki ve hayvan türüyle ilgili son 500 yılın verilerini inceledi.
Araştırmalarında daha geniş bir evrimsel tarih sunabilmek için tür yerine cins düzeyinde analiz yapmayı tercih ettiler. Cins, birbiriyle ilişkili türlerin gruplandırılmasını temsil eden biyolojik sınıflamadır. Çalışmaya toplamda 163 bin tür dahil edildi.
Bilim insanları, 1500 yılından itibaren 90’ı hayvan ve 12’si bitki olmak üzere toplam 102 cinsin yok olduğunu tespit ettikler. Fakat bu kayıplar, incelenen grupların yalnızca yüzde 0,5’ine karşılık geldiğinden, kitlesel yok oluş tanımı için bu miktarın yetersiz olduğunu belirtiyorlar.
Ayrıca, soyu tükenen canlıların zaman ve mekânda eşit şekilde dağılmadığı da gözlemlendi. Örneğin, yok olan cinslerin dörtte üçünden fazlası adalarda meydana gelmişti.
Yok oluşların çoğunun memeliler (21 cins) ve kuşlar (37 cins) arasında gerçekleştiği belirlendi. Bunun yanı sıra, cins düzeyindeki yok olma oranlarının son yıllarda azalma gösterdiği ve en hızlı kayıpların 1870’ler, 1890’lar ve 1900’lerde yaşandığı tespit edildi.
Wiens, bulgularını yorumlarken şunları dile getiriyor:
Bitki ve hayvan cinslerinin yok olmasının son derece nadir gerçekleştiğini, kayıpların çoğunun adalarda olduğunu ve bu yok oluşların son yüzyılda hızla artmak yerine aslında yavaşladığını gözlemledik.
2023 yılında başka bir çalışmada, 5 bin 400 omurgalı hayvan cinsi incelenmiş ve bu canlıların soylarının “hızla tükendiği” iddia edilmişti. Bu durum, 6. kitlesel yok oluşun yaşandığı yönünde yorumlanmıştı.
Ancak Wiens, bu çalışmanın balıklar, böcekler ve bitkileri kapsamamasından dolayı kesin bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığını savunuyor.
Öte yandan, bu çalışmada son 1 milyon yıl içinde görülen hızlı tür ve cins kaybı, sonuçların dayanağı olmuştu. Yazarlar Gerardo Ceballos ve Paul Ehrlich, CNN ile yaptıkları açıklamada şu ifadeleri kullandılar:
Diğer bir deyişle, önceki yüzyılda kaybolan binlerce türün yok olma sürecinin normal şart
0 Comments