Yeni Dinozor Şaşırtıyor: Kalın Pençeli Shri rapax!

Alışılmadık boyutlarda ve “kalın yapılı” pençelere sahip yeni bir dinozor türünün keşfi, kuşların evrimsel süreçlerine dair önemli ipuçları sunuyor.

Shri rapax adı verilen bu dinozor, dromaeosauridae grubuna aittir ve bu grup, küçük ila orta boy tüylü etoburları içermektedir. Dromaeosauridae, dinozorlar arasında kuşların en yakın akrabaları olarak kabul edilir.

Araştırmacılar bu yeni türü, 72 ila 75 milyon yıl öncesine tarihlendirilen ve muhtemelen 2000’lerin başında Moğolistan’da bulunan bir fosil aracılığıyla tanımladı.

Fakat bilim insanları, fosilin tam olarak nereden çıkarıldığına dair kesin bir bilgiye sahip değildir. Fosil, 2010’dan önce yasadışı yolla elde edilmiş ve Japonya ile İngiltere’deki özel koleksiyonlarda tutulmasının ardından Fransa merkezli Eldonia şirketi tarafından satın alınmıştır.

Araştırmacılar, mevcut belgelere dayanarak bu fieli Moğolistan’daki Ukhaa Tolgod’a atfettiklerini belirtmektedir.

Bilim insanlarına göre, örneğin muhtemelen Moğolistan’ın Gobi Çölü’nde yer alan ve 71 ila 75 milyon yıl öncesine tarihlenen Djadokhta Formasyonu’ndan geldiği düşünülmektedir; bu formasyon, dinozorlara ait zengin fosil kayıtlarıyla tanınmaktadır.

Araştırmacılar, “Geç Kretase dönemine ait, Moğolistan’ın Djadokhta Formasyonu’nda özenle korunmuş bir velociraptorine dromaeosaurid tanımlıyoruz ve yeni türe Shri rapax adını veriyoruz” ifadesini kullanıyor.

Shri rapax’ın benzersiz omurga ve pelvis hatlarının yanı sıra güçlü ellere sahip olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmalara göre, Shri rapax “çok iri” başparmaklara ve diğer dromaeosauridlere kıyasla “orantısal olarak daha büyük” pençelere sahiptir.

Ayrıca, dinozorun kafatasındaki adaptasyonlar, güçlü bir ısırma yeteneğine işaret ediyor.

Bilim insanları, hakemli dergi Historical Biology’de yayımlanan çalışmada şöyle belirtmektedir:

Shri rapax’ın en dikkat çekici yönü, elinin alışılmadık derecede kalın yapılı olmasıdır.

Araştırmacılar, dinozorun kendine has ellerinin, bitki yiyen dinozorlar olan ceratopsianlar gibi daha büyük avları hedef almasını sağlayan bir adaptasyon olduğunu öne sürüyorlar.

Çalışmada, “Ceratopsianlarla sık etkileşimlerin ve bu grubun yırtıcı karşıtı aktif savunma davranışlarının, Djadokhta’daki bazı velociraptorinlerde daha kalın yapılı ön kolların ve daha tıknaz ellerin evrimini teşvik etmiş olabileceğini düşünüyoruz” denilmektedir.

Eğer Shri rapax’ın, yakın akrabası Velociraptor mongoliensis’le aynı avlanma davranışını paylaştığını varsayıyorsak, ellerinin daha güçlü yapısı, onu Velociraptor’un avladığından daha büyük ve daha kuvvetli avları hedef almaya uygun hale getiriyor.

Bulgular, bu yeni türün, tarih öncesi Djadokhta bölgesinde yaşamış diğer kuş benzeri dinozorların hedef aldığından daha büyük omurgalıları avlama yetisine sahip olduğunu göstermektedir.

Bilim insanları, bu büyük avlar arasında muhtemelen zırhlı dinozorların olgunlaşmamış bireylerinin de bulunduğunu ifade etmektedir.