Bilim Dünyasında Sıcak Tartışma: Earendel Yıldız mı?

Bilim insanları, daha önce keşfedilen en uzak yıldızın yalnızca tek bir yıldız olmayabileceğine dair yeni bir teori geliştirdi. Özellikle bu yıldızın, bir yıldız kümesi olabileceği düşünülüyor.

Hubble Uzay Teleskobu 2022 yılında yaptığı gözlemlerle, yaklaşık 12,9 milyar ışık yılı mesafede bir galakside bir yıldız tespit etmişti. “Sabah yıldızı” anlamına gelen Earendel ismiyle anılan bu yıldızın, evrenin henüz 1 milyar yaşında bile olmadığı dönemde oluştuğu belirlenmişti. Böylece Earendel, şu ana kadar bulunan en uzak yıldız olarak kaydedilmişti.

Fakat zamanla bazı astronomlar, bu yıldızın bir ikili sistem olabileceğini öne sürdü. NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile gerçekleştirilen yeni gözlemler, Earendel’in aslında bir yıldız kümesi olabileceğine işaret ediyor.

Earendel, kütleçekimsel merceklenme olarak bilinen bir fenomen sayesinde keşfedildi. Bu olgu, Albert Einstein’in genel görelilik teorisine dayanarak, ağır cisimlerin yanından geçen ışığı bükmesi esasına dayanır.

Bu örnekte, Dünya ile Earendel arasında bulunan dev bir galaksi kümesi, bir büyüteç etkisi oluşturarak Earendel’in ışığını görünür hale getiriyor. Bu etkiden dolayı, bazı bölgelerde ışık daha da güçleniyor ve bilim insanları Earendel’in bu tür bir bölge yakınında olduğu düşüncesindeler. Bu sayede, 12,9 milyar ışık yılı uzaklıktaki bu yıldızın gözlemlenebildiği tahmin ediliyor.

Diğer taraftan, evrende bu tür hizalamaların nadir gerçekleşmesi sebebiyle, astronomlar Earendel’in yalnızca bir yıldız olmasına ek olarak farklı senaryoları da değerlendiriyor. Yapılan analizlere göre Earendel, Güneş’ten yaklaşık iki kat daha sıcak ve 1 milyon kat daha parlak dev bir yıldız olarak tanımlanıyor. Ayrıca bu yıldızın rengi de daha soğuk bir yoldaş yıldıza işaret ediyor.

Kaliforniya Üniversitesi Berkeley kampüsünde doktora öğrencisi olan Massimo Pascale, “Son zamanlarda yürütülen bazı çalışmalar, Earendel’in aslında önceden düşünülenden çok daha büyük olabileceğini işaret ediyor. Bu sebeple yıldız kümesi senaryosunun araştırmaya değer olduğunu düşünüyorum,” dedi.

Pascale ve ekibi, JWST’yi kullanarak Earendel’in yaşını ve içerdiği metalleri inceledi. The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan çalışmaya göre Earendel’in verileri, diğer yıldız kümeleriyle uyum sağlıyor.

Pascale, “Bu çalışmanın dikkate değer yanı şudur: Earendel gerçekten bir yıldız kümesiyse, bu beklenmedik bir durum değil” diyerek ekliyor:

Yerel evrendeki yıldız kümelerinin, evrenin ilk 1 milyar yılında nasıl göründüğüne dair tahminlerimizle Earendel’in epey tutarlı olduğunu ortaya koyuyor.

Ölçümler sağlam ve dikkatlice yapılmış olsa da, yalnızca yıldız kümesi ihtimaline odaklanan bu çalışma açısından sınırlıdır.

Araştırmacılar, daha detaylı incelemeler yaparak Earendel’in gerçekten bir yıldız kümesi olup olmadığını doğrulamayı hope ediyor.