İspanya’da 4 Bin Yıllık Balina Dişi Bulundu!

İspanya’da Bakır Çağı dönemine ait olan bir “mega köy”de keşfedilen nadir bir balina dişi, en az 4 bin yıl önce Akdeniz bölgesinde yaşayan İber halkının sanatsal becerilerini gün yüzüne çıkardı.

2018 yılında İspanya’nın güneybatısındaki Valencina arkeolojik kazı alanında bulunan balina dişi, kendi türü içerisinde geçmişi o döneme dayanan ve İberya’da tespit edilen ilk fosil olma özelliğini taşıyor.

PLOS One dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, bu diş muhtemelen antik bir kıyı bölgesinden toplanmış ve Bakır Çağı ustaları tarafından özenle işlenmiş.

4 bin 150 ila 5 bin 300 yıl önce, sahil köylerinde yaşayan zanaatkarların dişi, muhtemelen kişisel aksesuarlar veya sembolik anlam taşıyan eserler yapmak için kullanmış olabileceği tahmin ediliyor.

Fosilin incelenmesi, aşınma ve yıpranma izleri ile birlikte yüzeyinde bulunan sert kabuk tabakası nedeniyle, kasıtlı olarak gömüldüğünü gösteriyor.

Bulgular, yaklaşık 40 bin yıl önce başlayan Eski Taş Çağı’ndan bu yana fildişinin süs eşyaları, müzik aletleri ve heykellerin yapımındaki rolü hakkında anlayışımızı derinleştiriyor.

Fildişinin etkileyici görünümü, dayanıklılığı ve sağlamlığı antik toplulukların ticaret ve sosyokültürel faaliyetlerinde önemli bir parça olmasını sağladı.

Dahası, tarih öncesi dönemlerde fildişinin kullanımı hakkında sahip olduğumuz bilgilerin çoğu, fil, suaygırı, geyik ve ayılardan elde edilen fildişi örneklerinin incelenmesinden elde edildi.

Daha önceki araştırmalar, İspanya’nın güneyindeki Eski Taş Çağı ve Bakır Çağı toplumlarının fillerden elde edilen fildişini kullandığını belirtiyor. Bununla birlikte, deniz memelilerinden elde edilen malzemeye dair bilgiler oldukça sınırlı kalıyor.

Valencina’da bulunan 17 santimetre uzunluğunda, 7 santimetre genişliğinde ve 0,5 kilogramdan fazla ağırlığa sahip balina dişi, geçmişe dair benzersiz bir bakış açısı sunuyor.

Fosilin yapılacak analizlerinin, yetişkin bir ispermeçet balinasına ait olduğunu gösterdiği ve yüzeyinde solucanlar ile sülükayaklılardan kaynaklanan aşınma izleri ve ayrıca köpekbalığı şüphesine yol açan izler bulunduğu belirtiliyor. Bu bulgular, fosilin deniz tabanında bir süre bekletildiğini ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, dişte doğal yollarla oluşamayacak delikler ve belirgin kesik izleri gibi insan etkinliklerini gösteren özellikler tespit etti. Bu bulgular, balinanın muhtemelen doğal nedenlerle öldüğüne ve ardından cesedinin deniz tabanına battıktan sonra, dişlerinden birinin kıyıya vurmasıyla antik İberler tarafından bulunduğuna işaret ediyor.

Makalede şu ifadeler yer alıyor:

Henüz bir ispermeçet balinası dişinden elde edildiği tespit edilen fildişi eseri bulunmamış olsa da, son dönemde Avrupa’daki arkeolojik buluntularda deniz kaynaklı fildişi örneklerinin yanı sıra, tarih öncesi toplulukların deniz kaynaklarını kullanma biçimlerine dair yeni araştırmalara kapı açıyor.