Afrika Kıtası Parçalanıyor: Derin Manto Atımları!

Bilim insanları, Afrika’nın derinliklerinde yer alan atımların tespit edildiğini ve bu durumun kıtanın parçalanmasına yol açabileceğini bildirdi.

Araştırmacılara göre, bu atımlar, ritmik bir biçimde yükselen erimiş manto kayalarından oluşuyor. Sıcak mantonun, kalp atışını andıran bir düzenle yukarıya doğru fırladığı ifade ediliyor.

Kıtanın nihayetinde parçalanarak yeni bir okyanusun oluşması bekleniyor.

Bu olayın milyonlarca yıl içinde gerçekleşeceği öngörülüyor ve bu süreç, Etiyopya’nın Afar bölgesindeki riftlerin parçalanmasına benzerlik gösteriyor. Bilim insanları, bu bölgedeki beklenmedik davranışların kanıtlarını da derlediler.

Araştırma lideri Emma Watts, “Afar’ın altında yer alan manto yapısının sabit olmadığını ve belirgin kimyasal izler taşıyan atımlar ürettiğini keşfettik” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Kısmen erimiş mantonun bu yükselen atımları, üstteki rift plakaları tarafından iletiliyor. Bu durum, Dünya’nın iç yapısıyla yüzeyi arasındaki etkileşimin anlaşılması açısından büyük önem taşıyor.

Bilim insanları, üç tektonik riftin kesişim noktasındaki Afar bölgesinden örnekler topladılar. Uzun zamandır, mantonun yukarı doğru itilerek kabuğu genişlettiği ve nihayetinde yeni bir okyanus havzası oluşturduğu düşünülmekteydi, ancak bu sürecin işleyişi tam olarak anlaşılamıyordu.

Bu süreç hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla örnekler toplandı ve Dünya’nın yüzeyinin altındaki manto yapısının anlaşılması için mevcut veriler ve modellerle birleştirildi.

Bu çalışmalar sonucunda yüzeyin altında asimetrik bir manto bulutunun varlığı gösterildi.

Çalışmanın ortak yazarı Derek Keir, “Derin manto yükselmelerinin evriminin, üzerindeki plakaların hareketleriyle yakından ilişkili olduğunu keşfettik. Bu durum, yüzey volkanizması, deprem etkinlikleri ve kıtaların ayrılma süreçleri üzerinde önemli etkilere sahip” şeklinde yorumladı.

Araştırma, derin manto yükselmelerinin tektonik plakaların tabanının altından akabileceğini ve volkanik aktivitenin tektonik plakanın en ince noktalarına odaklanabileceğini gösteriyor. Gelecek çalışmalarda, manto akışının plakaların altında nasıl ve hangi hızda gerçekleştiğinin anlaşılması amaçlanıyor.

Bu çalışma, hakemli dergi Nature Geoscience’ta “Mantle upwelling at Afar triple junction shaped by overriding plate dynamics” (Afar üçlü kavşağında üst üste binen plaka dinamikleri tarafından şekillenen manto yükselmesi) başlıklı makale ile yayımlandı.