Bilim adamları, Dünya’nın iç çekirdeğinin hareketinin yavaşladığını ortaya koydu.
Dünya’nın büyük oranda demir ve nikelden oluşan katı iç çekirdeği, etrafındaki sıvı dış çekirdekten bağımsız bir biçimde döngüsel hareketlerini sürdürüyor. Son birkaç yılda, iç çekirdeğin yavaşladığına dair çeşitli veriler elde edilmiştir; 2023 yılında yapılan bir araştırmada ise bu katı yapının yaklaşık 70 yılda bir yön değiştirdiği belirlenmiştir.
Yeryüzünün yaklaşık 5 bin kilometre altında yer alan iç çekirdek, muazzam bir sıcaklığa sahip olmasına rağmen doğrudan gözlemlenememektedir. Bu nedenle, bilim insanları çekirdeğin hareketlerini anlamak amacıyla depremlerin sismik dalgalarından faydalanıyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde gerçekleştirilen araştırma, önceki çalışmalardan farklı olarak tekrarlanan depremleri ve dalga biçimlerini inceliyor. Yinelenen depremler, aynı yerde meydana gelerek benzer sismogramlar üreten sismik olayları ifade etmektedir.
Araştırmacılar, Güney Atlantik’teki Güney Sandwich Adaları civarındaki 1991-2023 döneminde kaydedilen 121 yinelenen depremin ölçümlerinin yanı sıra çeşitli nükleer testlerden elde edilen verileri de değerlendirdi.
Dalgalardaki değişimleri inceleyerek iç çekirdeğin hareketlerini anlayan ekip, bu yapının 2010’dan bu yana Dünya’nın yüzeyine göre daha yavaş döndüğünü tespit etti.
Önde gelen bilimsel dergi Nature’da 12 Haziran’da yayımlanan çalışmanın yazarlarından John Vidale, “Böyle bir değişim yaşandığını gösteren sismogramları ilk gördüğümde büyük bir şaşkınlık yaşadım” şeklinde ifade ediyor:
Fakat aynı örüntüye işaret eden iki düzine gözlem daha bulduğumuzda bu sonucun kaçınılmaz olduğu ortaya çıktı.
Bilim insanları, iç çekirdeğin yavaşlamasının dış çekirdekteki hareketlilik veya mantodan kaynaklanan kütleçekim etkileriyle bağlantılı olduğunu düşünüyor. Vidale, “İç çekirdek onlarca yıl sonra ilk kez yavaşladı” diye ekliyor:
Diğer bilim insanları da yakın zamanda benzer ve farklı teoriler önerdi ancak bizim çalışanımız en ikna edici çözümü sunuyor.
Çekirdeğin yavaşlaması ne anlama geliyor?
Bu durumun yaratacağı etkiler tam olarak bilinmemekle birlikte, bilim insanları büyük değişimlerin yaşanmayacağı kanaatindedir. Vidale, günlerin uzunluğunun saniyenin binde biri oranında değişebileceğini ifade ediyor.
Bu gelişme, iç çekirdeğin Dünya yüzeyinden daha yavaş dönmesiyle ilişkilidir ve 2023’te Nature Geoscience’da yayımlanan bir çalışmada benzer etkilerden bahsedilmiştir. Bu çalışmada iç çekirdeğin belirli aralıklarla yavaşlayıp durakladığı ve ters yöne dönmeye başladığı ortaya konmuştur. 2009’dan beri yüzeyden daha yavaş ve batıya doğru döndüğü belirlenen bu yapı, yeni çalışmanın bulgularıyla da örtüşmektedir.
Middle Tennessee Eyalet Üniversitesi’nden yerbilimci Mark Abolins, bu konuyla ilgili olarak şunları dile getiriyor:
Dünya’nın manyetik alanı ve iç çekirdeğinin dönüşü sürekli değişiyor; ancak bilim insanları, son 190 yılda gözlemlenen değişikliklerin manyetik alanın koruyuculuğuna bir tehdit oluşturacağına dair herhangi bir neden bulamadılar.
Dünya’yı Güneş rüzgarlarından koruyan ve yaşam için
0 Comments