Tahtakuruları Tarih Öncesinden Bugüne Nasıl Geldi?

Tahtakuruları, 50 bin yıldan fazla bir süredir insanların uykusunu rahatsız eden parazitler arasında yer alıyor. Ancak yeni bir araştırma, insanların mağaraları terk edip ilk yerleşim alanlarını kurmaya başladıklarında bu böceklerin nüfusunda belirgin bir artış yaşandığını ortaya koyuyor.

Bilimsel dergi Biology Letters’ta yayımlanan bu çalışmada, tahtakurularının genetiği incelenerek, binlerce yıl önce iki ayrı soya ayrıldıkları belirlendi. Bu soylardan biri yarasalarda kalırken, diğeri insanların derisiyle beslenmeyi tercih etti.

Buzul Çağı dönemine gelindiğinde, her iki popülasyon da genel olarak azalmıştı. Yarasalarla ilişkili olan soy, bir daha eski seviyelerine çıkamadı. Ancak, kentsel tahtakuruları insan yerleşimlerinin şehirlerde yaygınlaşmasıyla birlikte hızla çoğalmaya başladı.

İnsanların yaklaşık 12 bin yıl önce Mezopotamya gibi bölgelerde ilk şehirleri kurmaya başlaması ve nüfuslarının artmasıyla, insan derisiyle beslenen bu küçük parazitlerin sayısında da büyük bir artış gözlemlendi. Bu durum, tahtakurularının insanlığın ilk haşerelerinden biri olmasını sağladı.

Kentsel Entomoloji doçenti Warren Booth, “Bu mantıklı çünkü modern insanlar yaklaşık 60 bin yıl önce mağaralardan çıkmaya başladılar” diyor.

Bu insanlar, mağaralarda yaşayan tahtakurularıyla birlikte hareket etti ve mağaralardan çıktıklarında bu böceklerin bir alt popülasyonunu da yanlarında götürdüler. Dolayısıyla insanlarla ilişkili soyda genetik çeşitlilik daha az kaldı.

Booth, Phys.org’a yaptığı açıklamada, “Asıl ilginç kısım, son 100 ila 120 yılda yaşanan gelişmeleri araştırmak olacak” şeklinde belirtti.

Tahtakuruları, eski dünyada oldukça yaygındı. Ancak haşere kontrolü amacıyla DDT [dikloro-difenil-trikloroetan] kullanılmaya başlandıktan sonra popülasyonları düşüşe geçti. Bu böceklerin tamamen ortadan kalktığı düşünülüyordu fakat aradan beş yıl geçmeden, böcek ilacına direnç göstererek yeniden ortaya çıkmaya başladılar.

Tahtakurusu istilalarının 2022 ile 2024 arasında yüzde 35 oranında bir artış göstermesi, hamamböceği temizliğine dair taleplerin de aynı dönemde yüzde 13 oranında yükselmesine neden oldu.