İstanbul’da 23 Nisan tarihinde, merkez üssü Silivri açıkları olmak üzere 6.2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Bu sarsıntının ardından 200’den fazla artçı sarsıntı kaydedildi. Deprem konusu, toplumda büyük bir endişe yaratırken, deprem terimlerinin, özellikle “öncü deprem” ve “artçı deprem”, internette çokça araştırılmasına neden oldu. Bu yazıda, öncü deprem nedir, artçı deprem nedir sorularının yanıtlarını inceleyeceğiz.
Öncü deprem nedir?
Öncü depremler, adından da anlaşılacağı üzere, daha büyük depremlerin öncesinde meydana gelen sarsıntılardır. Selin olacağı bölgede daha büyük bir depremin gerçekleşmesine kadar, yaşanan bu depremler öncü deprem olarak tanımlanmaz. Ancak büyük depremlerin hemen ardından yaşanan bu olaylar, öncü deprem olarak adlandırılabilir.
Öncü depremler (Foreshock) “Daha büyük bir depremin veya ana şokun öncesinde, birkaç saniye ya da birkaç hafta öncesinde meydana gelen ve o büyük depremin kırılma alanı içinde ya da yakınında oluşan küçük sarsıntılardır” şeklinde tanımlanabilir.
Kandilli Rasathanesi’nin internet sitesinde, öncü ve artçı depremler özet bir şekilde şu şekilde tanımlanıyor: Bazen büyük bir deprem olmadan önce küçük sarsıntılar meydana gelir. Bu küçük sarsıntılara “ÖNCÜ DEPREMLER” denmektedir. Aynı zamanda, büyük bir depremin ardından da çok sayıda küçük depremin devam ettiği gözlemlenmektedir. Bu küçük depremler ise “ARTÇI DEPREMLER” olarak isimlendirilir ve bu depremlerin şiddeti ile sayısında ana depreme bağlı olarak bir azalma gözlemlenir.
Kısacası, öncü depremler, büyük bir depremin (ana şokun) öncesinde meydana gelen ve genellikle daha düşük bir büyüklüğe sahip olan sarsıntılardır. Bu tür depremler, ana depremin olacağı fay hattındaki gerilimin artışını işaret eder. Ancak, bir depremin öncü mü yoksa bağımsız bir depre mİ olduğunu önceden belirlemek mümkün değildir.
Artçı deprem nedir?
Artçı deprem, daha büyük bir depremi veya “ana depremi” izleyen günler veya yıllar içerisinde aynı bölgedeki daha küçük sarsıntılardır. Genel olarak, artçı depremler, ana deprem anında aktif hale gelen fayın bir bölümünde yaşanan küçük ayarlamalar olarak kabul edilmektedir. Zamanla artçı depremlerin sıklığında bir azalma görülür. Tarihsel verilere göre derin depremler (>30 km) artçıların meydana gelme olasılığı, sığ depremlere nazaran çok daha düşüktür.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, artçı depremleri şu şekilde tanımlamaktadır: Artçı şoklar, daha büyük bir olay veya “ana şok” sonrası günler veya yıllar boyunca aynı genel alanda oluşan küçük depremlerdir. Bu depremler, fayın birçok bölümünde meydana gelen yeniden ayarlamaları ifade eder ve genellikle arka plan depremsellik seviyesine geri dönmeden önce 1-2 fay uzaklığında oluşurlar. Artçı şokların sıklığı zamanla azalır. Tarihsel olarak, derin depremler (>30 km) artçı şokların ardından gelme olasılığı daha düşüktür.
Artçı depremler, ana depremin ardından aynı bölgede meydana gelir ve ana depremin oluşturduğu stres boşalımını tamamlamaya çalışır. Bu nedenle büyük artçılar, özellikle hasar görmüş yapılar için oldukça tehlikeli olabilir.
0 Comments