NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST), evrenin en eski galaksilerinden birine dair beklenmedik bir ışık yakaladı. Bilim insanları, evrenin karanlık çağının düşünüldüğünden daha erken bir tarihte sona ermiş olabileceğini belirtiyor.
Standart modele göre, 13,8 milyar yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama’nın ardından evren hızla genişlemiş ve bunun ardından soğuma sürecine girmiştir. Bu süreçte, “karanlık çağlar” olarak bilinen yüzlerce milyon yıllık bir dönem yaşanmıştır; bu süreçte evren yoğun bir hidrojen sisiyle kaplıydı.
Daha sonra ise ilk yıldızların, galaksilerin ve kara deliklerin ortaya çıkmasıyla birlikte, ultraviyole ışınlar nötr hidrojeni iyonize etmeye başladı; bu olay “kozmik şafak” olarak adlandırılmaktadır ve evrenin “ışıkları” burada yanmaya başlamıştır.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Yeniden İyonlaşma Çağı olarak bilinen bu dönemin, Büyük Patlama’dan yaklaşık 1 milyar yıl sonra sona erdiği düşünülüyor. Ancak JWST’nin en son gözlemleri bu tarihin daha öncesine işaret ediyor.
NASA’nın geliştirdiği teleskobu kullanan bilim insanları, Büyük Patlama’dan yaklaşık 330 milyon yıl sonraki bir döneme ait bir galaksi tespit ettiler. Evren genişledikçe, uzaktaki cisimlerden gelen ışık spektrumun kırmızı ucuna kayar. Bu olgu “kırmızıya kayma” veya Doppler etkisi olarak bilinir ve ışığın ne kadar uzaktan geldiğini anlamaya yardımcı olur.
Uluslararası araştırma ekibi, JADES-GS-z13-1 isimli galaksiden gelen ışığı inceleme sürecinde dikkat çekici bir bulguya ulaştı: ultraviyole ışıkta tespit edilen Lyman-alfa emisyonu adlı parlak dalga boyu.
Hakemli dergi Nature’da yayımlanan çalışmaya göre, bu ışıma iyonlaşma sürecine işaret ediyor ve bilim insanlarının bu dönemden beklediğinden çok daha parlak. Bilim insanları, hidrojen gazını iyonize edecek kadar yıldız oluşmadan bu ışığın Dünya’ya ulaşmaması gerektiğini ifade ediyorlar.
Arizona Üniversitesi’nden Kevin Hainline, çalışmanın ortak yazarı olarak yaptığı açıklamada, “Evrenin gelişimi hakkında sahip olduğumuz bilgi ile bu şekilde bir galaksi bulmamız beklenmiyordu” dedi.
Erken evreni, güçlü fenerleri bile bulmayı oldukça zorlaştıracak kalın bir sisle kaplı olarak düşünebiliriz. Ancak burada, bu galaksiden gelen ışık demetinin perdeyi deldiğini görüyoruz. Bu büyüleyici emisyon çizgisi, evrenin nasıl ve ne zaman yeniden iyonlaştığına dair çok önemli çıkarımlar sunuyor.
Ekip, galaksiden gelen bu emisyonun kaynaklarını henüz tespit edebilmiş değil. Ancak ya galaksi çekirdeğindeki yıldız oluşum sürecinden ya da yıldızları parçalayabilen süper kütleli bir kara delikten kaynaklandığını öne sürüyorlar.
Evrenin ilk dönemlerine ışık tutan JWST, JADES-GS-z13-1’den daha eski başka galaksiler de keşfetmişti. Ancak bu galaksilerde yeniden iyonlaşmaya dair herhangi bir iz bulunmamıştı.
Daha detaylı gözlemler, evrenin karanlık çağlarının sona erdiği dönem hakkında daha net bilgiler sağlayabilir.
Kopenhag Üniversitesi’nden çalışmaya liderlik eden Joris Witstok, son bulgularla ilgili olarak, “Mevcut tüm kanıtlar, yeniden iyonlaşmanın oldukça ‘geç’ ve ani bir şekilde gerçekleştiğini gösteriyor” açıklamasında bulundu.
Büyük Patlama’dan 300 milyon yıl sonra başlamış olabileceğine dair kanıt, modellerimizi gözden geçirmemiz gerektiği anlam
0 Comments