Bilim insanları, yıldırım çarpmasının belirli bir tropikal ağaç türüne fayda sağladığını ve bu ağaçların ömrünü uzattığını ortaya çıkardı.
Yıldırım çarpmasının sadece olumsuz etkiler yaratabileceği düşünülüyordu. ABD’deki Cary Ekosistem Çalışmaları Enstitüsü’nden orman ekoloğu Dr. Evan Gora, “En iyi durumda kalabilirler, kötü bir senaryoda ise bir milyon parçaya ayrılabilirler” diyor.
Dr. Gora, 2015 yılında Panama’da Dipteryx oleifera adlı bir ağacın yıldırım çarpması sonucu çevresindeki diğer ağaçların ölmesine rağmen hayatta kaldığını görünce bu olayı derinlemesine incelemeye karar verdi. Orta ve Güney Amerika’ya özgü olan bu ağaç türü, 50 metreye kadar boylanabiliyor.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Ekologlar ve araştırma ekibi, bu ağaç türünün yıldırıma karşı diğer ağaçlardan daha dayanıklı olduğunu daha önce tespit etmişti.
Yayınlanan yeni çalışmada, yıldırımın D. oleifera’ya önemli ölçüde fayda sağladığı belirlendi. Araştırmacılar, yıldırımların konumunu belirleyen bir sistem geliştirerek Panama’nın Barro Colorado Doğa Anıtı’nda 93 ağaca isabet eden 94 yıldırım kaydetti. Daha sonra, yıldırımdan etkilenmiş ağaçlarla komşularının sağlık durumunu iki ila altı yıl boyunca izlediler.
Dipteryx oleifera’ya çarpan yıldırımlar, kendisini değil komşularını öldürüyor (Evan Gora/Cary Ekosistem Çalışmaları Enstitüsü)
Makaleye göre, incelenen 93 ağacın yüzde 56’sı öldü. Ancak ölen ağaçların hiçbiri D. oleifera değildi. Yıldırım çarpmasına uğrayan 9 örnek ise hafif hasar alarak hayatta kaldı. Araştırmacılar, başka bazı büyük ağaç türlerinin de yıldırımlara karşı hayatta kalma yeteneği gösterdiğini gözlemledi, fakat yeterli veri bulunamadı.
Bilim insanları, D. oleifera’nın taç ve gövdesinin yıldırım çarpmasını takiben hızla kendini toparladığını ve daha sağlıklı bir hale geldiğini tespit etti. Dr. Gora, “Bir Dipteryx oleifera ağacına yıldırım çarpması, çarpmamasından daha iyi.” şeklinde belirtti.
Ayrıca, yıldırımların ağaçlardaki parazit sarmaşıkları öldürerek bu parazitlerin sayısını ortalama yüzde 78 oranında azalttığı gözlemlendi. Bu sarmaşıklar, ağaçların tepesine çıkıp, D. oleifera’nın güneş ışığı almasına engel oluyordu.
Çalışmalarda, D. oleifera’nın komşusu olmanın da bazı sorunlara yol açabileceği keşfedildi. Yıldırım, diğer ağaçların dallarına sıçrayarak onlara zarar veriyor. Ancak D. oleifera’nın komşularının ölme ihtimali, diğer büyük ağaç türlerinin yakınında bulunanlara göre yüzde 48 daha fazlaydı.
Araştırmacılar, yıldırım çarpma sıklığı ve ağaçların
0 Comments