James Webb Uzay Teleskobu, Samanyolu Galaksisi’nin merkezindeki kara delikte sürekli patlamalara tanıklık etti.
Dünya’dan yaklaşık 26 bin ışık yılı uzakta bulunan Sagittarius A*, Güneş’in kütlesinin yaklaşık 4 milyon katı kadar büyük bir süper kütleli kara delik olarak tanımlanıyor.
Gökbilimciler, kara deliğin etrafındaki yığılma diski üzerinden gözlemler yaparak Sagittarius A*’nın faaliyetleri hakkında daha fazla bilgi edinmekte. Ancak bu gökcismi, bugüne kadar uzun süreli gözlemlere tabi tutulamadı.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Nasa’nın James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanan bilim insanları, bir yıl boyunca toplamda 48 saat boyunca kara deliği gözlemleyerek zaman içindeki değişimleri analiz etme imkanı buldu.
18 Şubat’ta hakemli dergi Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanan çalışmaya göre, Sagittarius A* beklenenden çok daha aktif durumda: Etrafındaki yığılma diski, günde 5-6 büyük patlama ile birlikte aralarda daha küçük birkaç patlamaya sahne oluyor.
NASA’dan yapılan açıklamada, “Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara delik, disko topu stilinde bir ışık gösterisi düzenliyormuş gibi görünüyor” ifadelerine yer verildi.
Çalışmanın başyazarı Farhad Yusef-Zadeh, “Yığılma diski türbülansla dolu, çok kaotik bir alan ve gaz, kara deliğe yaklaştıkça yüksek kütleçekimi etkisiyle daha da karmaşık ve sıkışmış hale geliyor” dedi.
Araştırmacılar, gözlemlenen patlamaların düzenli bir sırayla ortaya çıktığına dair herhangi bir kanıt bulamadı. Yusef-Zadeh, “Verilerimizde sürekli değişen ve kabaran bir parlaklık gördük,” şeklinde açıklama yaptı:
Ve sonra güm! Bir büyük parlaklık patlaması aniden ortaya çıkıyor. Sonrasında ise tekrar sakinleşiyor.
Bilim insanları, bu patlamaların nasıl meydana geldiğini henüz tam olarak çözemedi. Ancak iki ayrı sürecin etkili olduğuna dair bir öngörüde bulunuyorlar.
Northwestern Üniversitesi’nden astrofizikçi Yusef-Zadeh, küçük patlamaların muhtemelen sönük titreşimlerle ilişkili olduğunu düşünüyor. Diskteki dalgalanmalar, plazmayı sıkıştırarak geçici bir radyasyon patlamasına yol açabiliyor.
Yusef-Zadeh, “Bu, Güneş’in manyetik alanının toplanması, sıkıştırılması ve ardından bir güneş patlamasının oluşmasına benziyor,” şeklinde ekliyor:
Kara deliğin etrafındaki ortam çok daha enerji yüklü ve uç noktada olduğunda, elbette burada gerçekleşen süreçler daha şiddetli oluyor.
Araştırmacılar, daha büyük ve parlak patlamaların, iki manyetik alan çizgisinin çarpışarak diskten ışık hızına yakın hızda parçacıkların fırlaması ile sonuçlanan bir mekanizma sonucunda ortaya çıktığını varsayıyorlar.
Patlamaları iki farklı dalga boyunda gözlemleyen ekip, ilginç bir bulguya ulaştı. Kısa dalga boylarındaki patlamaların, uzun dalga boylarına kıyasla daha hızlı sönmüş olduğu tespit edildi. Ekip, bunun patlamalardaki parçacıkların yüksek dalga boylarında daha hızlı enerji kaybetmesinden kaynaklanabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Bilim insanları, Sagittarius A*’yı 24 saat boyunca kesintisiz izleyerek kara deliğin sırlarını daha iyi kavramayı hedefliyor.
0 Comments