Farelerdeki Gen Değişimi, İletişimi Nasıl Dönüştürüyor?

İnsanlarda konuşma dilinin evriminde önemli rol oynayan NOVA1 geni, farelerin daha çeşitli ve karmaşık sesler çıkarmasına yol açtı.

Dr. Robert Darnell, 1993 yılında keşfettiği bu genin memeliler arasında oldukça özel bir yapıya sahip olduğunu düşünmüyordu. Ancak 2012’de gerçekleştirilen çalışmalar, NOVA1’in insanlarda diğer memelilerden farklı olduğunu ortaya koydu. Dr. Darnell’in araştırmaları, bu genin insan evrimine spesifik bir katkı sağladığına dair net bir sonuç vermedi.

Derinlemesine analizler yapan nörolog Dr. Darnell ve ekibi, NOVA1’in modern insanlardaki varyantının, Neandertaller ve Denisova insanlarından ayrılmasının ardından evrimleştiğini belirledi. İlk NOVA1 versiyonu, araştırılan 650 bin modern insandan yalnızca 6’sında tespit edildi; ancak bu bireyler hakkında daha fazla bilgi edinilemedi.

Doğru aktarımlar içeren çalışma, Nature Communications dergisinde 18 Şubat’ta yayımlanmıştır. Araştırmacılar, NOVA1’in insan varyantını taşıyan farelerin genetiğini değiştirdiler. Böylelikle, farelerin çıkardığı seslerin insan türündeki varyantla farklılaştığını gözlemlediler.

Örneğin, deney grubundaki fare yavruları, kontrol grubundakilere göre daha yüksek frekansta sesler çıkarmaya başladı. Ayrıca, yetişkin fareler dişilerin dikkatini çekmek amacıyla şarkı söyleme sırasında daha karmaşık sesler kullandıkları tespit edildi.

Dr. Darnell, bu değişik seslerin fareler arasında farklı bir iletişim biçimi yarattığını ifade etti:

Çıkardıkları seslerdeki bu tür değişikliklerin evrim üzerinde nasıl derin bir etkisi olabileceğini hayal edebiliyoruz.

NOVA1’in insan versiyonu nedeniyle farelerin farklı sesler çıkarma mekanizması henüz tam olarak anlaşılmamış olsa da, araştırma ekibi bu varyantın farelerin beyin gelişiminde moleküler değişimlere yol açabileceğinden şüpheleniyor.

Araştırma bulguları, insanların konuşma dilinin evrimsel sürecini anlamak açısından büyük öneme sahiptir.

Makalede yer alan diğer bir yazar Dr. Erich Jarvis, dilin kökeninin milyonlarca yıl süren genetik mutasyonlarla şekillendiğine dikkat çekiyor. NOVA1’in bu süreçte bir ‘dil geni’ olup olmadığı konusunda kesin bir tanım yapmak zor olduğunu belirtiyor:

Peki NOVA1 tüm bu kombinasyonun neresinde yer alıyor? Bu son adımlardan biri.

Daha önceki çalışmalarda, FOXP2 adlı başka bir genin, Homo sapiens ile Neandertaller ve Denisova insanları arasında önemli değişiklikler geçirdiği belirtilmişti. Bu genin de farelerin ses çıkarma yetilerini etkilediği keşfedilmişti.

Bazı bilim insanları, NOVA1 ve FOXP2 genlerinin insan beyninin karmaşık sesleri oluşturan bölgelerini ayrı ayrı değiştirme potansiyeline sahip olduğuna inanıyor.

Çalışmaya dahil olmayan genetikçi Wolfgang Enard, “NOVA1 ile ilgili heyecan verici şey, artık mahallede yeni bir çocuğun daha olması” diyerek bu bulgulara dikkat çekti.

Dr. Jarvis, Homo sapiens’in, Neandertallerin ve Denisova insanların ortak atalarının FOXP2 gibi genler sayesinde konuşma yetisine sahip olabileceklerini düşünmektedir. Ancak NOVA1 ve diğer genlerin mutasyonlarının modern insanlara karmaşık sesler üretme kabiliyeti kazandırmış olabileceği de vurgulanmaktadır.

Gelecek çalışmalarda, bilim insanları NOVA1, FOXP2 ve bu alanda potansiyel diğer genlerin değişimlerini içeren bir test yapmak amacıyla fare