Birçok insan, bir odaya girdiğinde ne amaçla geldiğini unutma eğiliminde. Ayrıca, bir dükkanda almayı düşündüğü ürünlerin aklından silinmesi de sık karşılaşılan bir durumdur.
Bu unutkanlıkların yorgunluktan kaynaklandığı düşünülse de, bilim insanları kapıdan geçmenin bu tür unutkanlıklara yol açabileceğini ifade ediyor.
“Kapı eşiği etkisi” olarak adlandırılan bu fenomen, bir sınırı geçtiğimizde kısa süre önce önemli olan şeylerin akıldan çıkma olasılığını artırıyor.
2011 yılında yapılan bir araştırmada bilim insanları, katılımcılara çeşitli nesneleri taşımaları için görev verdi. Bu görev, hem sanal hem de gerçek ortamlarda gerçekleştirildi.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Katılımcıların bir kapıdan geçtiklerinde, odanın içinde yürüyenlere göre ne yapacaklarını unutma olasılıklarının daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, bu durumun beynin anıları parçalar halinde depolama şekliyle ilgili olduğunu öne sürüyor. Beynin anıları, süreklilik arz eden olaylar olarak değil, parçalar halinde kaydettiği ifade ediliyor.
Bir sınırdan geçmenin, beynin o alanla ilgili olay modelini güncellemesine ve önceki olaylarla bağlantılı nesnelerin unutulmasına neden olduğu belirtiliyor. Örneğin, mutfaktan bir şey alma düşüncesi salondaki bir olayla ilişkilendiriliyor, ancak mutfağa varıldığında bu bağlantı kopuyor.
Makalenin yazarlarından Gabriel Radvansky, o dönem yaptığı bir açıklamada, “Bir kapıdan girmek veya çıkmak, zihindeki etkinlik bölümlerini ayıran bir ‘olay sınırı’ işlevi görmektedir” demiştir.
Farklı bir odada verilen bir kararı ya da faaliyeti hatırlamak zordur çünkü bunlar bölümlere ayrılmıştır.
Son yıllarda yapılan araştırmalarda ise kapı eşiği etkisinin başka faktörlere de bağlı olabileceğine dair bulgular elde edilmiştir.
2021 tarihli bir çalışmada katılımcılar, sanal gerçeklik gözlükleriyle oluşturulmuş gerçek olmayan odalarda dolaştı. Katılımcılardan, masalarda bulunan eşyaları ezberlemeleri ve başka bir masaya geçmeleri istendi. Bazı masalar, sanal otomatik kapılarla bağlı olan odalarda yer alıyordu.
Bu deneyde, kapıların hafıza üzerinde belirgin bir etki yaratmadığı gözlemlendi. Ancak, aynı görev sayı sayma ile tekrarlanınca, katılımcılar nesneleri daha fazla unuttular.
Bilim insanları, sanal ortamdaki odaların birbirine oldukça benzer olmasından dolayı, buradaki etkinin kapı geçmekten ziyade bağlamdaki değişiklikle ilişkili olduğunu savunmaktadır.
Psikolog Tom Stafford, kapı eşiği etkisinin hem fiziksel hem de zihinsel ortamların değişiminden kaynaklandığını belirtiyor.
Örneğin, evden çıkarken anahtar almak için yatak odasına gittiğinizi hayal edin. Stafford, anahtar alma düşüncesinin “evden çıkmak”, “işe gitmek” ve “işten kovulmamak” gibi daha geniş planların bir parçası olduğunu vurguluyor.
Her bir adımın dikkat gerektirdiğini belirten Stafford, bu durumu bir jonglörün tabakları dengede tutmasına benzetiyor. Bir tabak veya odadan diğerine geçerken, anahtar alma gibi daha büyük planın hatırlanması zorlaşıyor.
Stafford, “Kapı eşiği etkisi, fiziksel ve zihinsel ortamda yapılan değişiklikler sebebiyle ortaya çıkmaktadır” diyerek konuya dair
0 Comments