Bilim insanları, gen düzenleme yöntemleri kullanarak iki babaya sahip fareler üretti. Bu yeni araştırma, rejeneratif tıbbın gelişimine önemli katkılar sağlaması bekleniyor.
2023 yılında Japonya’daki bir ekip, erkek farelerden elde ettikleri hücre ve spermleri kullanarak iki babalı fareleri başarılı bir şekilde dünyaya getirmişti. Bu farelerin sağlıklı bir şekilde büyüdüğü, yetişkinliğe eriştiği ve hatta kendi yavrularını doğurduğu rapor edilmiştir.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Çinli bilim insanları ise yaptıkları yeni çalışmada farklı bir yaklaşım benimsediler. İlk olarak, dişi bir fareden alınan olgunlaşmamış yumurtadaki DNA çıkarıldı ve ardından bu yumurtaya sperm eklenerek embriyo kök hücreleri geliştirildi. Elde edilen kök hücreler, başka bir erkek fareden alınan sperm ile birlikte ikinci bir yumurtaya enjekte edildi ve böylece iki erkeğin DNA’sına sahip bir fare yavrusu oluşturuldu.
Bu çalışmanın en dikkat çekici yönü, kök hücrelerin genetik yapısının düzenlenmesi oldu. Bir gen, hem anne hem de babadan alındığında, genellikle bu genlerden biri baskılanarak aktif hale gelmezken, yalnızca biri işlevsel hale gelir.
İki erkek DNA’sı kullanılarak embriyo geliştirilmesi sırasında, çok sayıda baba geninin aktif kalması ve annenin geninin olmaması sebebiyle baskılama sorunları yaşanabiliyor.
Bu çalışmada araştırmacılar, 20 kadar geni düzenleyerek iki babalı farelerin üretilmesini mümkün kıldılar. Çin Bilimler Akademisi’nden Wei Li, çalışmanın ortak yazarlarından olarak, baskılanmış genlerin memelilerin tek cinsiyet hücreleriyle üremesini engelleyen önemli bir rol üstlendiğini belirtmektedir.
Ayrıca, araştırmacılar, iki babalı üremenin, iki anneli üremeye nazaran daha karmaşık bir engel oluşturduğunu ifade ediyor. Daha önce iki annesi olan farelerin üretildiği bilinmektedir.
Michigan Eyalet Üniversitesi’nden Keith Latham ise, bu çalışmayı önemli bir yaklaşım olarak değerlendiriyor. “Çalışmayı takdir ediyorum ve baskılamanın biyolojisini anlama konusunda kaydedilen ilerlemenin altını çiziyorum” diyor.
Ancak, dünya gelen farelerde bazı davranışsal ve gelişimsel sorunlar gözlemlenmiş, ömürlerinin beklenenden daha kısa olduğu tespit edilmiştir. Yetişkinliğe ulaşmalarına rağmen kısır kaldıkları da rapor edilmiştir.
Yine de bu bulguların görsel ve bilimsel anlamda farklı alanlara katkıda bulunması bekleniyor. Japon ekibinin lideri Katsuhiko Hayashi, kendi çalışmaları ile Çinli ekibin çalışması arasındaki temel farkı, yavru üretmek için gen düzenlemesi yapılmasında yattığını belirtiyor.
Yeni araştırma, memeli gelişimi ve üreme teknolojilerinde genetik baskılamanın rolünü daha iyi anlamaya yönelik önemli ilerlemeler sağlıyor.
Yeni çalışmanın başyazarı Zhi-kun Li, kullandıkları tekniğin embriyonik kök hücrelerden farklı türlerde hücreler üretme kapasitesini artırdığını ve bunun rejeneratif tıpta hayati bir rol oynadığını vurguluyor.
Li, “Nesli tükenmekte olan türler için bu yöntem, karmaşık kök hücre farklılaşma süreçlerine ihtiyaç duymadan tek cinsiyet hücreleri ile üreme imkanı tanıyor” şeklinde konuşuyor.
Araştırmacılar, farelerde gözlemlenen sorunları aşarak, bu yöntemi farklı hayvan türlerinde de test etmeye devam etmeyi planlıyorlar.
0 Comments