Bonoboların Zihin Teorisi Becerisi Keşfedildi!

Yapılan yeni bir araştırma, bonoboların karşılarındaki bireyin bir durumu anlamadığını fark edebildiğini ortaya koydu.

İnsanların sosyal etkileşimlerinde başkalarının düşüncelerini anlama yetisi, önemli bir rol oynamaktadır. Bu yetiye zihin teorisi adı verilir ve farklı inanç kişilerinin varlığının farkında olup buna göre davranmayı mümkün kılar.

Diğer primatlarda bu tür bir yeteneğin bulunup bulunmadığı konusundaki tartışmalar uzun zamandır devam etmektedir. Önceki çalışmalar, bir yılan gören şempanzelerin, tehlikeli durumu gözden kaçıran grup üyelerine bilgi vererek durumu bildirdiğini göstermiştir.

Her ne kadar doğada bu yeteneği gösteren bazı gözlemler yapılmış olsa da, bilim insanları kesin kanıtlar elde edemediklerini ifade ediyor.

Johns Hopkins Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu soruyu yanıtlamak amacıyla üç bonobo ile deney gerçekleştirdi ve sonuçlarını hakemli dergi PNAS’te geçen gün yayımladı.

Araştırma ekibinden Luke Townrow, sırayla bonoboların karşısına geçerek aralarına bir masa üzerinde ters çevrilmiş üç bardak yerleştirdi.

Başka bir araştırmacı, bardaklardan birinin altına üzüm gibi ödüller yerleştirdi. Ancak Townrow, ödülün nereye konduğunu bazı denemelerde görürken, bazılarında görüşü engellendi. Bonobolar ise her durumda yiyeceğin hangi bardağın altında saklandığını gördü.

Townrow, ödülün nerede olduğunu bilse de bilmediği durumlarda “Hmmm… üzüm nerede?” diyerek bardaklara göz gezdirip 10 saniye bekledi. Eğer nerede olduğunu biliyorsa bu sürenin sonunda üzümü çıkarıp karşısındaki bonoboya verdi. Böylece hayvanın bilgilerini paylaşması hedeflendi.

Bilim insanları, Townrow’un görüşü engellenmediğinde bonoboların sadece oturup beklediğini gözlemledi. Fakat araştırmacıyla bardaklar arasına bariyer koyulduğunda bonobolar ödülün yerini işaret etti.

Townrow, bu davranışlarına ilişkin olarak, “Çılgınca dikkatimi çekmeye çalışıyorlardı ve durmadan bardağı işaret ediyorlardı, çünkü gerçekten bir şey yapmamı istiyorlardı; fakat kontrollü bir ortamda 10 saniye beklemem gerekiyordu” şeklinde bildiriyor.

Makalenin yazarlarından Christopher Krupenye, elde edilen bulgular hakkında şu değerlendirmeyi yapıyor:

Birinin kendilerinden farklı bir bakış açısına sahip olduğunu fark ettiklerinde gerçekten de harekete geçebildiklerini gösteriyor.

Yeni araştırmadaki hayvanlar, insanlarla olan etkileşimleri nedeniyle yetiştirildiğinden, sonuçların tüm bonobolar için geçerli olup olmadığı konusunda belirsizlik bulunuyor.

Buna rağmen uzmanlar, üç bonoboda bu yeteneğin saptanmasının, bonoboların biyolojisinde ve muhtemelen insanlarla paylaştıkları ortak atalarındaki potansiyele işaret ettiğini ifade ediyor.

Çalışmaya katılmayan bilim insanları ise bulguları “değerli” olarak nitelendirirken, daha fazla hayvanla denemelerin yapılmasının önemine dikkat çekiyorlar.

Yeni çalışmalar ve şempanzelerin tehlikeli yılanlara karşı grup üyelerine bilgi vermeleri gibi bulgular, zihin teorisinin yalnızca insanlara özgü bir özellik olmadığı fikrine katkıda bulunuyor.