Kuasar Bulundu: Evrenin Karanlık Çağı Bitiyor!

Gökbilimciler, evrenin karanlık çağını sona erdiren bir kuasar keşfetmiş olabilir.

Standart fizik modeli doğrultusunda, 13,8 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlama sonrası evren başlangıçta son derece sıcak ve yoğundu.

Ancak yaklaşık 380 bin yıl geçtikten sonra evren genişleyip soğumaya başladı. Bu dönem, atomaltı parçacıkların elektronlarla birleşip hidrojen atomu oluşturmasıyla netleşti. Oluşan nötr hidrojen atomlarının sebep olduğu sis, evrendeki ışığı engelleyerek “kozmik karanlık çağ” olarak bilinen dönemin başlangıcını tetikledi.

Devamında, ilk büyük kütleli yıldızların yaydığı radyasyon, nötr hidrojenin büyük kısmını yeniden iyonlaştırarak Yeniden İyonlaşma Çağı’na geçişi sağladı ve bu dönem Büyük Patlama’nın üzerinden yaklaşık 1 milyar yıl geçene kadar sürdü.

Bilim insanları, evrenin bu kritik döneminin ne zaman ve nasıl başladığını anlamaya çalışmakta.

Yale Üniversitesi’nin öncülüğünde bir araştırma ekibi, J1429+5447 adı verilen uzak bir kuasarın verilerini inceleyerek bu soruya ışık tutmayı başardı.

Evrendeki en parlak ışıkları yayan kuasarlar, büyük miktarlarda gazla beslenen süper kütleli kara deliklerden enerji alan aktif galaksi çekirdeklerinden oluşmaktadır.

Araştırmacılar, NASA’nın NuSTAR teleskobu ile Chandra X ışını Gözlemevi’ndeki gözlemleri karşılaştırarak kuasarın yaydığı X ışını seviyesinin sadece 4 ay içerisinde iki katına çıktığını tespit etti.

Makalenin yazarlarından Megan Urry, “X ışınındaki yoğunluk ve hız açısından görülen bu değişiklik epey uç bir seviyede” şeklinde ifade etti.

Bilim insanları, evrenin ilk dönemlerine ait olan bu kuasarın, Yeniden İyonlaşma Çağı’nı başlatan cisimlerden biri olabileceğini öne sürüyor. J1429+5447’nin yaydığı ışıktaki değişimin, ışık hızına yakın bir hızla fışkıran bir jetten kaynaklandığı düşünülüyor.

Çalışmaya katılan bir diğer yazar Lea Marcotulli, “Bu kuasarın Dünya’ya doğru yönelmiş bir jeti olan bir süper kütleli kara delik olma ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu keşfettik ve bunu evrenin ilk 1 milyar yılında gözlemleyebiliyoruz” şeklinde yorumda bulundu.

Araştırmacılar, aktif durumdaki süper kütleli kara deliklerin bu süreci başlatmış olabileceğini ifade ediyor.

Ekip, yeni bulguların gökbilimcileri erken evrendeki diğer süper kütleli kara delik adaylarını incelemeye yönlendirmesini umuyor. Marcotulli, “Jetlere ev sahipliği yapma potansiyeline sahip daha fazla süper kütleli kara delik bulunması, bu kara deliklerin bu kadar kısa bir zaman diliminde nasıl bu kadar büyüyebildiği ve jetleri oluşturan mekanizmalar arasında bir bağ olup olamayacağı sorusunu gündeme getiriyor” diye ekledi.