Bilim insanları, ilk sohbet botu ELIZA’yı 60 yıl aradan sonra yeniden canlandırmayı başardı.
1960’larda Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) Joseph Weizenbaum tarafından geliştirilen ELIZA, günümüzün ChatGPT gibi gelişmiş geniş dil modelleri kadar olmasa da temel sohbet botu işlevlerine sahipti.
George Bernard Shaw’un Pygmalion adlı oyunundaki Eliza Doolittle karakterinden ismini alan bu dil modeli, belirli senaryolar üzerinden kullanıcılarıyla sınırlı bir diyalog gerçekleştirebiliyordu.
ELIZA’nın en bilinen uygulamalarından birinde, terapist rolü üstlenerek kullanıcıların ifade ettikleri sorunları daha detaylı bir şekilde sorguluyordu. Böylece, kullanıcıların sorunlarının derinliklerine inmesi sağlanıyordu.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Kendini kötü hissettiğini belirtip sohbet eden birine, sıkıntısının ne olduğunu sorarak yönlendiriyordu. Eğer kullanıcı “Bütün erkekler aynı” gibi bir yanıt verirse, program “Hangi açıdan?” diyerek sohbeti sürdürüyordu.
Weizenbaum, ELIZA’yı kendisinin geliştirdiği artık kullanılmayan bir programlama dilinde yazmıştı fakat çok kısa bir süre içinde başka bir dile aktarılınca, orijinal versiyonu eski önemini kaybetti.
ELIZA’nın ilk kodu uzun süre boyunca kaybolmuş olarak düşünülüyordu. Fakat Stanford Üniversitesi’nden Jeff Shrager ve MIT arşivcisi Myles Crowley, 2021 yılında Weizenbaum’un belgeleri arasında orijinal kodun tamamını buldular.
Shrager, diğer akademisyenlerle iş birliği yaparak kodu düzenleyip ELIZA’yı tekrar hayata döndürdü.
Shrager, Live Science’a yaptığı açıklamada, “İlk yapay zeka öncülerinin düşüncelerine dair özel bir ilgi duyuyorum” ifadesini kullandı:
Bilgisayar bilimcilerinin kodlarına sahip olmak, düşüncelerinin bir kaydına sahip olmak gibidir ve ELIZA, erken dönem yapay zekanın mihenk taşı olduğu için onun aklında ne olduğunu bilmek istiyorum.
Henüz hakem incelemesinden geçmeyen çalışma önbaskı sunucusu arXiv üzerinde yayımlandı.
Araştırmacılar, yeni ELIZA’nın orijinal versiyonu ile neredeyse aynı yanıtları verdiğini ifade ediyor. Ancak, kullanıcılar sayı girdiğinde programın çökme sorunuyla karşılaşıldığını belirtiyorlar.
Orijinal versiyonu değiştirmemeyi tercih eden ekip, bu sorunu düzeltmeme kararı aldı. Shrager, “Böyle bir düzeltme, orijinal Mona Lisa’daki yanlış bir fırça darbesini düzeltmeye benzer” dedi.
Shrager, ELIZA’nın insan-bilgisayar iletişimini araştırmak üzere tasarlanmış olmasına rağmen, sohbet botu özelliklerinin öne çıktığını vurguladı.
Makalenin yazarlarından David Berry, ELIZA’nın günümüz yapay zeka botları kadar gelişmiş olmasa da o dönemin teknolojisine göre oldukça ileri olduğunu belirtti:
Sohbeti belli bir süre sürdürebiliyor.
Shrager, ELIZA’nın günümüz araçlarına kıyasla “dinleme” özelliği ile öne çıktığını ekliyor. ChatGPT gibi botlar cümleleri tamamlamaya çalışırken, ELIZA kullanıcıyı konuşmaya teşvik ediyordu.
Bu yönü sayesinde ELIZA, yanlış bilgi verme veya taraflı davranma gibi sorunlara daha az maruz kalıyordu. Bu tür sorunlar ise günümüz sohbet botlarının en sık karşılaştığı eleştiriler arasında yer alıyor.
0 Comments