Bilim insanları, gen düzenleme tekniklerini kullanarak iki babadan oluşan farelerin üretilmesini başardı. Bu önemli buluşun, rejeneratif tıba katkı sağlaması bekleniyor.
2023 yılında Japonya’dan gelen bir ekip, erkek farelerden alınan hücre ve sperm örneklerini kullanarak iki babası olan fareler yetiştirmişti.
Söz konusu farelerin sağlıklı bir yaşam sürdüğü, yetişkinliğe ulaştığı ve hatta kendi yavrularını doğurduğu gözlemlendi.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Çin’deki araştırmacılar ise yeni bir yöntem deneyerek gelişmeleri ilerletmeyi amaçladı.
Bu araştırmada, dişi bir fareden alınan olgunlaşmamış yumurtadan DNA çıkarıldı. Ardından, yumurtaya sperm eklenerek embriyo kök hücreleri büyütüldü. Bu kök hücreler, erkek bir fareden alınan spermle birlikte ikinci bir yumurtaya enjekte edildi ve sonuç olarak iki erkeğin DNA’sına sahip bir fare yavrusu elde edildi.
Yeni çalışmanın bulguları, hakemli dergi Cell Stem Cell’de dün (28 Ocak) yayımlandı. Çalışmanın önemli aşamalarından biri, kök hücrelerin genetiğinin düzenlenmesiydi.
Genetik yapı, anne ve babadan alındığında genellikle birinin baskılandığı biliniyor. İki erkekten alınan DNA kullanılarak embriyo oluşturulmaya çalışıldığında ise, çok sayıda baba geni aktif kaldığı için baskılama sorunları ortaya çıkabiliyor.
Araştırmacılar, bu çalışmada baskılanmış 20 geni düzenleyerek iki babalı farelerin üretimini mümkün hale getirdi.
Çin Bilimler Akademisi’nden Wei Li, bu çalışmayla ilgili olarak, “Genel olarak baskılanmış genlerin memelilerin tek cinsiyet hücreleriyle üremesine engel olan bir ‘kilit’ işlevi üstlendiği düşünülüyor, ancak bu hipotez geçmişte kesin olarak kanıtlanmamıştı” şeklinde konuştu.
Bilim insanları, bu baskı sorununun iki babalı üremeyi, iki anneli üremeye göre daha zor bir engel haline getirdiğini belirtiyor; zira daha önce iki annesi olan fareler de üretme başarısı elde edilmişti.
Michigan Eyalet Üniversitesi’nden Keith Latham, çalışmayı değerlendirdiği ifadesinde, “Çalışmayı takdir ediyorum, bunun önemli bir yaklaşım olduğunu düşünüyorum” demekte ve ekliyor:
Bu, baskılamanın biyolojisini anlama konusunda atılan önemli bir adım.
Ancak, elde edilen farelerde bazı davranışsal ve gelişimsel sorunlar gözlemlendi. Ayrıca, bu farelerin beklenenden daha kısa ömürlü oldukları ve kısır oldukları tespit edildi.
Yine de bu bulguların, çeşitli araştırma alanlarında yarar sağlaması bekleniyor. Japonya ekibinin lideri Katsuhiko Hayashi, “Bizim çalışmamızla onlarınki arasındaki temel farklılık, yavru üretiminde genom düzenlemesi kullanımına dayanıyor” diyerek belirtiyor:
Yeni araştırma, memeli gelişimi ve üreme teknolojilerinde genomik baskılamanın işlevinin daha iyi anlaşılmasına katkı sunuyor.
Yeni çalışmanın başyazarı Zhi-kun Li, kullandıkları tekniğin embriyonik kök hücrelerden farklı türlerde hücre üretme kabiliyetini geliştirdiğini ve bu durumun rejeneratif tıpta önemli bir yere sahip olduğunu ifade etmekte.
Li, “Nesli tükenmekte olan türler için bu teknik, karmaşık kök hücre farklılaşma süreçlerine ihtiyaç duymadan, tek cinsiyet hücreleriyle üreme yoluyla yavru üretiminde potansiyel bir yöntem sunuyor” ifadesini kullanmaktadır.
Araştırmacılar,
0 Comments