Los Angeles, Kaliforniya’da devam eden orman yangınları, şehirde önemli bir tehlike oluşturmaya devam ediyor. Yangınlarla mücadele çabaları sürerken, 9 Ocak itibarıyla, beş ayrı yangında hayatını kaybedenlerin sayısı 10’a ulaştı. En az 180 bin kişinin tahliye edildiği bilgisi verilirken, yaklaşık 10 bin yapının da tamamen yok olduğu bildiriliyor.
Salı günü başlamış olan en büyük yangınlar olan Palisades ve Eaton, şu ana kadar 13 bin 750 hektardan fazla alanı etkiledi ve Los Angeles tarihinin en yıkıcı yangınları arasında yer aldı. CBS’in haberine göre, Palisades yangını yalnızca yüzde 6, Eaton yangını ise henüz yüzde 0 oranında kontrol altına alınabilmiş durumda.
Yangınların nedenleri üzerinde araştırmalar sürerken, uzmanlar Santa Ana rüzgarlarının yangınları körükleyen başlıca etkenlerden biri olduğunu kaydediyorlar.
1) Santa Ana rüzgarları nasıl oluşuyor?
Tipik olarak sonbahar ile kış ayları arasında görülen Santa Ana rüzgarları, dağlardan Güney Kaliforniya kıyılarına doğru güçlü bir şekilde eser. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’ndan yangın ekolojisti Jon Keeley, Nevada, Utah, Kaliforniya ve çevresindeki bazı eyaletlerdeki yüksek basıncın, kıyılardaki alçak basınç ile birleşerek bu rüzgarların oluşmasına yol açtığını belirtiyor.
Bu hava kütleleri, yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareket ederken, basınç farkı rüzgarların hızını da artırıyor. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles kampüsündeki Çevre ve Sürdürülebilirlik Enstitüsü Direktörü Alex Hall, Santa Ana rüzgarlarının yalnızca çöl ortamında kuruduğunu değil, aynı zamanda sıcaklık kazandığını ifade ediyor. Bu rüzgarların sıcaklık kazanmasını, bisiklet lastiklerine hava verildiğinde meydana gelen ısınmaya benzetiyor.
Keeley, rüzgarların yönlendirilmesinde kanyonların da önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Bu güçlü rüzgarlar, normalde saatte 40 ila 60 kilometre hızla esmekte, bazı günlerde bu hızın 120 kilometreyi aştığı bildirilmektedir.
2) Neden bu sefer şiddetli yangınlar patlak verdi?
Los Angeles’taki yangınların bu kadar şiddetli hale gelmesinde, Santa Ana rüzgarlarının yanı sıra düşük nem oranı ve kuruyan bitki örtüsü de önemli bir etken. Keeley, güney Kaliforniya’daki yağmurların bitkilerin nemli kalmasını sağladığını ancak bu yıl yaşanan kuraklığın, güçlü rüzgarların bitki örtüsünü tutuşturduğunu ifade ediyor. Bu durum, özellikle bölge halkının tahliye edilmesini zorlaştırıyor.
Washington Post’un yaptığı habere göre, 2023 sonbaharı ile 2024 ilkbaharı arasında meydana gelen aşırı yağışlar, bitki örtüsünün genişlemesine ve dolayısıyla yangınlar için yakıt oluşturmasına neden oldu.
3) İklim krizi Santa Ana rüzgarlarını nasıl etkiliyor?
Uzmanlar, artan hava sıcaklıklarının daha büyük yangınlar için bir zemin hazırladığını aktarıyor. İklim krizinin etkisiyle Kaliforniya’nın daha az yağış alması, rüzgarların daha kuru olmasına ve böylece orman yangınlarının ortaya çıkmasına yol açıyor. Hall, çöl arazisinin okyanustan daha fazla ısınması durumunda basınç farkının azalacağını ve Santa Ana rüzgarlarının şiddetinin düşeceğini belirtiyor.
Keeley ise, Kaliforniya’da tarihsel olarak alevlerin daha şiddetli hale gelmesinin, iklim değişikliği, rüzgarlar ve nüfus artışından kaynaklandığını ifade ediyor. Yerleşim alanlarının ormanlara yakınlaşması ve elektrik şebekelerinin bu alanlara kadar uzanması yangınlara zemin hazırlıyor. Keeley, aş
0 Comments