Kara Ölüm’de Vücut Biti Teorisi Çığır Açıyor

Orta Çağ Avrupa’sında 25 milyon insanın ölümüne sebep olan veba salgınının, beklenenden farklı bir yayılma biçimine sahip olduğu belirlendi.

Kara Ölüm olarak adlandırılan bu hastalığın kaynağı olan Yersinia pestis bakterisi, kemirgen ve pireler aracılığıyla doğal yollarla yayılmaktadır. İnsanlara hastalığın bulaşmasında pirelerin rolü bilinse de, veba salgınlarının yalnızca bu böcekler nedeniyle meydana geldiği öne sürülmekteydi.

PLOS Biology adlı hakemli dergide salı günü yayımlanan araştırma, Avrupa’daki veba salgınında pirelerden başka bir böceğin de önemli bir rol oynamış olabileceğini göstermektedir.

Vücut biti, insan kanıyla beslenebilen bir böcek olarak Yersinia pestis bakterisini taşıdığı bilinse de, bunun bir salgına neden olacak kadar yayabileceği düşüncesi geçmişte sorgulanmamıştı.

Araştırmanın baş yazarı Joe Hinnebusch, “Avrupa’daki Kara Ölüm salgınının tıbbi tarihi hakkında uzun süredir devam eden bir tartışma var” açıklamasını yaptı.

Bilim insanları bu tartışmanın aydınlatılması amacıyla vücut bitinin bakteriyi yayma yeteneğini laboratuvar ortamında incelemeye başladı. İnsan derisinin sıcaklığını taklit eden yapay bir yüzeyde, Yersinia pestis içeren kan örnekleri ile beslenen bitlerin enfekte olduğu gözlemlendi. Elde edilen bakteriyel verilere dayanarak, bu örneklerin gerçek insan vakalarına oldukça yakın sonuçlar verdiği saptandı.

Sonrasında bu bitler, steril bir yapay deriden kan emerek bakteriyi düzenli bir şekilde yayma yeteneğini gösterdi. Araştırmacılar, bakterinin bitlerin Pawlowsky bezlerini enfekte edebildiğini de keşfetti. Bu tükürük bezleri, sadece sindirim sisteminde taşıyan bitlerden daha etkili bir şekilde patojeni bulaştırabilmektedir.

Bu bezlerin salgıladığı kayganlaştırıcı maddelerin, bakteriyi bitlerin ağız kısmına ilettiği düşünülmektedir. Bilim insanlarına göre vücut bitleri, insanları ısırarak hastalığın yayılmasına katkıda bulunmuş olabilir.

Hinnebusch, “Bakterinin bulaşma süreci oldukça hızlı başlıyor; enfeksiyondan sonra üç ila yedi gün içinde daha fazla bakterinin yayılması gözlemleniyor” ifadesini kullandı.