Gürcistan’ın Dmanisi bölgesinde balıkçılar tarafından keşfedilen bir taş tablet, bilinmeyen bir dilde yazılmış antik bir metin ile gündeme geldi. Araştırmacıların, bu eserin kesin tarihini ve yazarını belirlemek konusunda net bilgilere sahip olamadıkları, ancak muhtemelen Geç Tunç Çağı veya Erken Demir Çağı dönemine ait olduğu tahmin ediliyor.
2021 sonbaharında, Bashplemi Gölü’nde bulunan bu bazalt tablet, balıkçılar tarafından ortaya çıkarıldı ve demir bir çivi ile yüzeydeki kirler temizlendi. Bu işlem sırasında tabletin üzerindeki yazılara zarar gelmediği gözlemlendi. Eserin antik bir değere sahip olduğunun anlaşılmasıyla birlikte, araştırmacılar, farklı antik diller ile karşılaştırmalar yaparak yazının kökenini anlamaya çalıştı.
Ancak, çalışmanın yazarları, “Bashplemi yazıtı, bildiğimiz hiçbir yazıyı tekrarlamıyor” diyerek, mevcut sembollerin çoğunun Orta Doğu’daki yazılar ve Hindistan, Mısır ve Batı İberya gibi uzak bölgelerde bulunan yazılarla benzerlikleri olduğunu vurguladı.
Yeni Bir Alfabe Mümkün mü?
Araştırmacılar, yazıtın üzerinde toplam 60 karakter tespit etti ve bunlardan 39’unun benzersiz semboller olduğunu belirledi. Bu durum, eserin yeni bir alfabeye ait olabileceği hipotezini doğurdu.
Yazıtın yedi satıra düzenlendiği düşünülüyor ve metnin yatay olarak okunması gerektiği öngörülüyor. Fakat, metnin sağdan sola mı yoksa soldan sağa mı okunacağı henüz netlik kazanmış değil. Orta Doğu ve Akdeniz’deki 20’den fazla antik yazı ile karşılaştırıldığında, sembollerin MÖ dördüncü binyılda Gürcistan ve İberya’da ortaya çıkan Proto-Kartvel yazısına benzediği tespit edildi.
Bunun yanı sıra, Colchian runları ve Gürcü Mrgvlovani alfabesi olarak bilinen başka Bronz Çağı sembolleri ile de bazı benzerlikler taşıdığı ifade ediliyor. Araştırmacılar, “Bölgedeki yerel alfabelerin iyi bilinmesi nedeniyle Fenike, Aramice ve Yunan alfabeleri ile bazı benzerliklerin ortaya çıkması bekleniyordu” şeklinde bir değerlendirmede bulundular.
Çalışma sırasında karakterler mikroskop altına alındı ve yazıtın her harfi, konik bir delici ile işaretlenerek belirginleştirildi. Bu çentiklerin daha sonra düz ve yuvarlak uçlu aletlerle birleştirildiği keşfedildi. Gizemli yazıtın tam tarihi bilinmemekle birlikte, tabletin bulunduğu lokasyondaki diğer Bronz ve Demir Çağı eserlerinin varlığı, bu tabletin muhtemelen binlerce yıl öncesine ait olduğunu düşündürüyor.
Araştırmacılar, metnin henüz çözülememiş içeriğinin “askeri ganimetleri, önemli bir inşaat faaliyetini veya bir tanrıya adak sunmayı temsil ediyor olabileceğini” öne sürdü.
Bu çalışma, Journal of Ancient History and Archaeology (Antik Tarih ve Arkeoloji Dergisi) dergisinde yayımlandı.
0 Comments