Mars’taki Toz Şeytanları: Rüzgar Saati 160 km!

Yeni bir bilimsel çalışma, Mars’ta oluşan toz şeytanlarının gezegenin rüzgar hızlarının saatte 160 kilometreye kadar ulaşabileceğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı’nın Mars Express ve ExoMars Trace Gas Orbiter uzay araçlarını kullanarak, Kızıl Gezegen yüzeyinde tespit edilen 1039 kasırga benzeri toz şeytanını inceledi.

Bu çalışma, Mars’taki en güçlü rüzgârların, beklenenden çok daha hızlı estiğini ortaya koydu ve “toz şeytanları” adı verilen bu fenomenin kataloglanmasına da katkıda bulundu.

Oluşturulan katalog, Mars’taki toz şeytanlarının hız ve hareket yönlerinin ilk kez sistematik olarak derlendiği bir çalışmayı temsil ediyor.

Bilim insanları, Mars’a gönderilen yörünge ve keşif araçlarıyla yıllardır toz şeytanlarını gözlemliyor. Ancak bu yeni araştırma, toz şeytanlarının yüzeyde nasıl hareket ettiğini daha iyi anlamak için detaylı bir takip gerçekleştirdi.

Bern Üniversitesi’nden Valentin Bickel, “Toz şeytanları, genellikle görünmeyen rüzgârı görünür hale getiriyor,” şeklinde açıklamada bulundu.

Rüzgarın hızlarını ve yönlerini ölçerek Mars yüzeyindeki tüm rüzgarların haritasını çıkarmaya başladık.

Daha önce böyle bir ölçüm yapmak küresel ölçekli olarak imkansızdı; çünkü yeterli veri yoktu.

Toz, rüzgarların anlaşılmasının yanı sıra kendi başına değerli bir işlev üstlenmektedir. Bugün Güneş’e karşı bir kalkan gibi hareket ederek gezegeni serinletirken, gece ısının korunmasına da yardımcı oluyor. Ayrıca bulut gelişiminin habercisi olabiliyor.

Mars’taki toz, Dünya’daki gibi yağmurla temizlenmediği için daha uzun süre kalır. Bu sebeple bilim insanları, tozun gezegenin atmosferiyle nasıl etkileşim kurduğunu anlamak için çalışmalar yürütüyor.

Yeni çalışmada, yapay zeka sistemi toz şeytanlarını tanımladı ve Mars’tan alınan görüntüleri inceleyerek 373 tanesinin yön bilgilerini de içeren 1039 toz şeytanına dair kapsamlı bir katalog oluşturdu.

Araştırma sonuçları, toz şeytanlarının saatte 158 kilometre hızla hareket edebildiğini gösterdi. Bu bulgu, daha önce düşünülenden çok daha hızlı bir hızdır.

Mars rüzgarının ve atmosferinin diğer bölümleriyle ilgili elde edilen bu veriler, gelecekteki keşiflerde kritik bir rol oynayabilir.

Bickel, “Rüzgâr hızları ve yönleri hakkındaki bilgiler, gelecekteki iniş ve keşif araçlarının Mars’a ulaşması için planlama açısından oldukça önemlidir” şeklinde vurguladı.

Bu ölçümler, bilim insanlarının iniş alanındaki rüzgar koşullarını anlamalarına yardımcı olarak, bir keşif aracının güneş panellerine ne kadar toz birikebileceğini ve ne sıklıkla temizlenmesi gerektiğini tahmin etmelerini sağlıyor.