Bilim insanları, iki erkek ebeveynli bir farenin ilk kez yetişkinliğe kadar hayatta kalmayı başardığını açıkladı. Bu gelişme, çeşitli bilim alanlarında heyecan verici bir dönüm noktası sunmakla kalmıyor, aynı zamanda memeli üremeye dair mevcut kavramlarımızı da yeniden gözden geçirmemizi sağlıyor.
Daha önce araştırmacılar, iki anneye sahip fareleri incelemişti. Ancak, erkek pluripotent kök hücrelerinden bir yumurta hücresi üretme ve bunu başka bir erkekten alınan spermle dölleme çabaları, iki babalı fareler için başarısız kalıyordu. Embriyolar belli bir aşamaya kadar gelişmesine rağmen, genomik baskılama adı verilen bir süreç altında gelişimlerini durduruyordu.
Bu durum, gelişim sırasında belirli maternal veya paternal genlerin kapatılmasıyla ortaya çıkmakta ve memelilerde tek eşeyli üremeye karşı önemli bir engel olarak değerlendirilmektedir. Araştırma ekibi, bu kısıtlamaları aşmak için baskılamadan sorumlu 20 geni hedef almak amacıyla CRISPR/Cas9 tabanlı gen düzenleme teknolojisi kullandı.
Çin Bilimler Akademisi’nden Zhi-kun Li, yaptığı açıklamada “Bu genler, ebeveyn genomuna bağlı olarak farklı ifade kalıpları gösteriyor ve tek eşeyli üremeye karşı önemli bir engel teşkil ediyor. Geliştirdiğimiz yöntem, daha önce yaşanabilir çift-babalı farelerin yaratılmasındaki zorlukları aşmamızı sağladı” ifadelerini kullandı.
“İki babalı” fare
Bu çalışmalar neticesinde ekip, dünyada ilk kez yetişkinliğe ulaşabilen iki babalı fareler oluşturmayı başardı. Li’nin belirttiğine göre, bu başarı embriyonun ölümüne neden olan ölümcül damgalı bölgelerin değiştirilmesiyle değil, daha ziyade aşırı büyüme ile ilgili genlerin kademeli düzenlenmesiyle elde edildi.
Araştırmacılar ayrıca, düzenlenen embriyonik kök hücrelerinin, kontrol gruplarıyla karşılaştırıldığında daha iyi bir gelişimsel verimlilik gösterdiğini ve iki babalı farelerin doğal benzerlerine göre gelişmiş klonlama verimliliğine sahip olduğunu keşfettiler. Bu bulgular, yeni metodun çeşitli uygulamalarda kullanılabileceğini düşündürmektedir. Abstract genleri düzenlemek için geliştirilen bu teknikler, kök hücre tedavileri ve rejeneratif tıp ile klonlama araştırmalarında önemli sonuçlar doğurabilir.
Elde edilen bulgular, memelilerde tek eşeyli üremeye engel teşkil eden baskılama anormallikleri üzerine güçlü kanıtlar sunarken, bu tür yenilikçi çalışmalarda her zaman bazı sınırlamaların bulunduğu da unutulmamalıdır.
Henüz “sınırsız başarı” elde edilmiş değil
Bu araştırma, farelerin yetişkinliğe ulaşmasını sağlamış olsa da, başarılı olanların çoğunun hayatta kalma oranları oldukça düşüktü. Yetişkinliğe ulaşan farelerin bir kısmı, değişim geçirmiş büyüme süreçleri ve kısalmış ömürle karşı karşıya kaldı ve hepsi kısırdı.
Ancak ekip, uygulamalarda yapılacak bazı değişikliklerle bu sorunların aşılabileceğini öngörüyor. Li, bu araştırmanın temel bir bilimsel çalışma olduğunu ve gen düzenlemenin insanlarda uygulanamayacağını belirtirken, yine de bu çalışmanın memelilerde tek eşeyli üreme konusunda önemli bilgiler sağladığına dikkat çekiyor.
0 Comments