Evrenin Karanlık Çağını Bitiren Kuasar Bulundu!

Gökbilimciler, evrenin karanlık çağını sona erdiren bir kuasar keşfetmiş olabilir.

Standart modele göre, Büyük Patlama’nın 13,8 milyar yıl önce meydana gelmesinin ardından evren, ilk dönemlerinde yüksek sıcaklık ve yoğunluk içindeydi. Ancak bu süreçten yaklaşık 380 bin yıl sonra, evrenin genişlemesi ve soğuması ile atomaltı parçacıklar elektronlarla birleşerek hidrojen atomlarını oluşturdu. Bu nötr hidrojen atomlarının yarattığı sis, evrendeki ışığın geçişini engelleyerek kozmik karanlık çağın başlangıcını işaret etti.

Sonrasında, ilk büyük kütleli yıldızların yaydığı radyasyon, nötr hidrojenin büyük bir kısmını yeniden iyonlaştırarak Yeniden İyonlaşma Çağı’nı başlattı. Bu dönem, Büyük Patlama’dan yaklaşık 1 milyar yıl sonrasına kadar sürdü.

Bilim insanları, evrenin bu kritik dönemine dair tam bir anlayış geliştirmeye çalışıyor. Yale Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, J1429+5447 adındaki uzak bir kuasarın verilerini inceleyerek bu soruya yanıt aradı.

Evrendeki en parlak ışıkları yayan kuasarlar, süper kütleli kara deliklerden enerji alan aktif galaksi çekirdekleridir. Araştırmacılar, NASA’nın NuSTAR teleskobu ile Chandra X ışını Gözlemevi’nde elde edilen gözlem verilerini karşılaştırdı.

14 Ocak Salı günü hakemli dergi Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanan çalışmada, kuasarın yaydığı X ışını seviyesinin sadece 4 ay içerisinde iki katına çıktığı belirlenmiştir.

Makalenin yazarlarından Megan Urry, “X ışınındaki yoğunluk ve hız değişimi oldukça uç bir seviyede gözlemlendi” şeklinde açıklamada bulundu.

Gökbilimciler, bu kuasarın, Yeniden İyonlaşma Çağı’nı başlatan önemli cisimlerden biri olabileceğini düşünüyor. J1429+5447’nin ışığındaki değişim ise, ışık hızına yakın bir hızda fışkıran jetlerden kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Çalışmanın diğer yazarlarından Lea Marcotulli, “Bu kuasarın, Dünya’ya doğru yönelmiş bir jeti olan süper kütleli bir kara delik olma ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu bulduk ve bunu evrenin ilk 1 milyar yılına ait gözlemle doğruluyoruz” diyor.

Araştırmacılar, aktif durumda olan süper kütleli kara deliklerin bu süreçte başrol oynadığına inanıyor. Ekip, yeni bulgularının gökbilimcileri erken evrendeki diğer süper kütleli kara delik adaylarını keşfetmeye yönlendirmesini umuyor.

Marcotulli, “Jetlere ev sahipliği yapma potansiyeline sahip daha fazla süper kütleli kara delik bulunması, bu kara deliklerin niçin bu kadar kısa bir zaman diliminde bu denli büyüdüğü ve jetlerin ortaya çıkış mekanizmasıyla ne tür bir bağlantı kurduğu sorusunu gündeme getiriyor” ifadelerini kullandı.