Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacıları, evrenin en gizemli radyo patlamalarından birinin kökenini nihayet aydınlattı.
Hızlı radyo patlamaları (fast radio burst / FRB), ilk olarak 2007 yılında keşfedildiklerinden bu yana bilim insanlarının ilgisini çeken bir konu olmuştur.
Bu patlamalar, isminin de belirttiği gibi, çok kısa süreli, ancak son derece yüksek enerji açığa çıkaran radyo dalgaları ile karakterize edilir. Saniyenin binde biri kadar sürmekte olan bu olaylarda, Güneş’in üç gün boyunca yaydığı enerjinin eşdeğeri olan bir enerji üretilebiliyor.
Birçok FRB örneği yalnızca bir kez patladığı için, astronomlar bu olayların kökenini belirlemede zorluk yaşamaktadır. Bilim insanları yaklaşık 20 yıl boyunca bu şiddetli patlamaların nedenini araştırmaktadır.
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bu patlamaların kaynakları olarak çeşitli teoriler öne sürüldü; bazıları uzaylı medeniyetlerini, bazıları ise magnetarları işaret etti.
Magnetarlar, son derece güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları olarak tanımlanır; büyük kütlelere sahip yıldızların süpernova patlamaları sonrası geriye kalan yoğun kalıntılardır.
MIT araştırmacıları, en azından bir FRB’nin kaynak noktasının bir magnetar olduğunu tespit etti. Bulguları, prestijli bilim dergisi Nature’da 1 Ocak’ta yayımlandı ve bu çalışma, ilk kez bir FRB’nin gerçek kaynağının belirlendiği anlamına geliyor.
Araştırmada, 2022 yılında gözlemlenen, başka bir FRB’ye odaklanıldı. 200 milyon ışık yılı uzaktan gelen bu patlamanın kaynağını belirlemek için sintilasyon adı verilen bir fenomen kullanıldı.
Işık uzayda ilerlerken yolunun bozulması sonucu, artan mesafelerde daha titrek görünebilir; bu durum gökyüzündeki yıldızların titremesiyle de ilişkilidir. Daha yakın mesafedeki cisimlerden gelen ışık ise daha az bozulma yaşadığı için daha az titrek görünmektedir.
Ekip, 2022’deki FRB’nin parlaklığındaki değişimleri ve dalgaların yönlerindeki bozulmayı inceleyerek, bu patlamanın sinyale çok yakın bir kaynaktan geldiğini saptadı.
Daha önceki bazı teoriler, patlamaların daha uzak bir kaynaktan kaynaklandığını öne sürmüştü.
Yeni araştırmaya göre, FRB bir magnetarın en fazla 10 bin kilometre uzağında meydana geldi. Araştırmacılar, magnetarların FRB ürettiğini gösteren ilk kanıtı bu şekilde sunmuş oldular.
Çalışmanın yazarlarından Kiyoshi Masui, “Magnetar olarak bilinen bu yüksek manyetik alanlı nötron yıldızlarının etrafındaki atomlar var olamıyor; manyetik alanlar tarafından parçalanıyorlar” açıklamasında bulundu ve şöyle devam etti:
Burada heyecan verici olan şey, kaynağa yakın bu manyetik alanlarda depolanan enerji salınımını keşfetmemizdir. Bu enerji, evrenin uzak noktalarından önümüze gelen radyo dalgaları şeklinde bükülüyor ve yeniden şekilleniyor.
Çalışmanın başyazarı Kenzie Nimmo ise “Bu parlak radyo salımlarının yoğun plazmadan kaçıp kaçamayacağı üzerinde epey tartışıldığını” belirtti.
Bulgular, her FRB’nin mutlaka magnetarlardan kaynaklandığı anlamına gelmiyor; ancak yeni çalışmadaki metodoloji kullanılarak diğer patlamaların kökenleri de anlaşılabilir.
Masui, “Bu patlamalar her zaman meydana geliyor” diyerek şu ifadeyi ekliyor:
Meydana gelme biç
0 Comments