Dünyanın En Eski Masa Oyunu Kuralları Çözüldü!

Bilim insanları, dünyanın bilinen en eski masa oyunlarından birinin kurallarını nihayet aydınlatmayı başardı.

1977 yılında İran’daki Şehr-i Suhta arkeolojik kazı alanında ortaya çıkarılan bir mezar, bu oyunun kalıntılarını barındırıyordu.

MÖ 2600-2400 yıllarına tarihlenen bu buluntular arasında ahşap bir oyun tahtası, 27 taş ve 4 zar bulunmaktaydı.

Malzemelerin eksiksiz olduğu düşünülse de, araştırmacılar oyunun kurallarını çözmekte zorlanmaktaydılar. Mezopotamya’daki daha yakın dönemlere ait diğer masa oyunlarından yola çıkarak bir tahminde bulunmaya çalıştılar.

Bu bağlamda en dikkati çeken örnek, Ur Kraliyet Oyunu’nun kurallarının yazılı olduğu bir tabletle keşfedilmiş olması. Uzmanlar arasında farklı görüşler bulunmasına rağmen, bu oyunda iki rakibin taşlarını belirli bir yol izleyerek tahtadan çıkarmaya çalıştığı ve ilk başaranın kazandığı düşünülüyor.

Öte yandan, Şehr-i Suhta oyununu Ur Kraliyet Oyunu’ndan farklı kılan unsurlar üzerinde durulmakta. Ancak, net kurallar henüz belirlenememişti.

Essex Üniversitesi’nden bilgisayar bilimci Sam Jelveh ve bağımsız arkeolog Hossein Moradi, yapay zekâ ve diğer oyunların kurallarını analiz ederek bu gizemi çözme yolunda önemli adımlar attılar.

Yapılan araştırma, bulguları ön baskı sunucusu SocArXiv’de paylaşırken, hakemli dergi Iran: Journal of the British Institute of Persian Studies’te yayımlanma onayı aldı. Çalışmaya göre, Şehr-i Suhta oyunu, Ur Kraliyet Oyunu’nun kurallarından daha karmaşık.

Araştırmacılar, bu oyunun stratejik yapısının oyunculara daha fazla gerilim ve başarı hissi kattığını belirtiyor.

Ur Kraliyet Oyunu gibi oyunlar, tahtanın içerdiği kare sayısı nedeniyle “20 Kare Oyunu” olarak da adlandırılmaktadır. (Mary Harrsch/Flickr)

Yılan şeklindeki oyun tahtasıyla ilgili bilim insanları, “Yılanın başı ve kuyruğu, tahtanın bitiş noktası veya yönü gibi sembolik anlamlar taşıyor olabilir” ifadesini kullandı.

Araştırmacılar, kuralları testi için 50 tecrübeli oyuncuyla oyunu denedi ve keyifli bir şekilde oynanabildiğini gözlemledi.

Oyun kuralları ise şöyle belirlenmiş: İki tarafın 10’ar taşının, diğerinden önce 20 yuvarlak bölümden geçerek dışarı çıkaran kişi oyunu kazanıyor.

Zar atarak ilerleme sayısının belirlendiği oyunda, rakip taşlarını tahtanın başına göndermek de mümkün. Ayrıca, belirli alanları “güvenli bölge” olarak tanımlayan ekip, bu bölgedeki taşların rakip tarafından dokunulamadığını öne sürüyor.

Her iki tarafın sabit kalan taşları, rakibin hareketini kısıtlamakta. Oyunun çevrimiçi versiyonunu geliştiren ekip, hareket etmeyen taşların zarda 3 geldiğinde kullanılabileceğini düşünüyor